Κανονικά θα συνεχίσουν να πραγματοποιούνται οι πληρωμές με μετρητά μέσω αντικαταβολής για παραγγελίες από ηλεκτρονικά καταστήματα, καθώς το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών δεν συμπεριέλαβε στο πολυνομοσχέδιο που κατατέθηκε στη Βουλή τη διάταξη που προέβλεπε την υποχρεωτική χρήση κάρτας ή άλλου ηλεκτρονικού μέσου πληρωμής.
Η απόφαση ήρθε μετά τις έντονες αντιδράσεις των επιχειρήσεων ταχυμεταφορών και των φορέων της αγοράς, οι οποίοι είχαν εκφράσει σοβαρές επιφυλάξεις για τις επιπτώσεις του μέτρου στο ηλεκτρονικό εμπόριο.
Έτσι, οι καταναλωτές διατηρούν τη δυνατότητα να εξοφλούν τις παραγγελίες τους κατά την παράδοση, είτε με μετρητά είτε με κάρτα, ανάλογα με τις επιλογές πληρωμής που προσφέρουν το ηλεκτρονικό κατάστημα και η εταιρεία courier.
Τι αλλάζει τελικά στην αντικαταβολή μέσω courier;
Στην πράξη, δεν αλλάζει το ισχύον καθεστώς πληρωμών για τις ηλεκτρονικές παραγγελίες που παραδίδονται μέσω εταιρειών ταχυμεταφορών.
Η αρχική πρόταση του υπουργείου προέβλεπε ότι κάθε αγορά από ηλεκτρονικό κατάστημα, εφόσον εξοφλούνταν κατά την παραλαβή μέσω courier, θα έπρεπε να πληρώνεται αποκλειστικά με ηλεκτρονικό μέσο, ανεξάρτητα από την αξία της.
Αυτό σήμαινε ότι ακόμη και για μια παραγγελία αξίας 20 ή 30 ευρώ, ο καταναλωτής δεν θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει μετρητά κατά την παράδοση.
Μάλιστα, η προτεινόμενη ρύθμιση περιλάμβανε και αυστηρές κυρώσεις για τις εταιρείες ταχυμεταφορών που θα αποδέχονταν μετρητά, προβλέποντας πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο της αξίας της συναλλαγής.
Ωστόσο, οι συγκεκριμένες προβλέψεις δεν περιλήφθηκαν στο νομοσχέδιο που κατατέθηκε στη Βουλή.
Μέχρι ποιο ποσό επιτρέπεται η πληρωμή με μετρητά;
Το βασικό όριο που πρέπει να γνωρίζουν οι καταναλωτές παραμένει εκείνο των 500 ευρώ.
Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, για αγορές αγαθών ή υπηρεσιών από καταναλωτές συνολικής αξίας 500 ευρώ και άνω, η εξόφληση πρέπει να πραγματοποιείται υποχρεωτικά με κάρτα ή άλλο ηλεκτρονικό μέσο πληρωμής.
Αντίθετα, για συναλλαγές αξίας μικρότερης των 500 ευρώ επιτρέπεται η πληρωμή με μετρητά.
Για παράδειγμα, ένας καταναλωτής που παραγγέλνει μέσω διαδικτύου ένα ζευγάρι παπούτσια αξίας 100 ευρώ μπορεί να πληρώσει με μετρητά όταν παραλάβει το δέμα του.
Το ίδιο ισχύει και για μια ηλεκτρονική αγορά αξίας 400 ευρώ, εφόσον το κατάστημα προσφέρει τη δυνατότητα αντικαταβολής.
Αντίθετα, εάν κάποιος αγοράσει μια τηλεόραση αξίας 600 ευρώ, η εξόφληση πρέπει να γίνει μέσω ηλεκτρονικού μέσου πληρωμής.
Προσοχή: Το όριο αφορά τη συνολική αξία της συναλλαγής και όχι την αξία κάθε προϊόντος ξεχωριστά. Επίσης, η δυνατότητα πληρωμής με μετρητά δεν σημαίνει ότι κάθε ηλεκτρονικό κατάστημα υποχρεούται να προσφέρει αντικαταβολή.
Γιατί αποσύρθηκε η διάταξη για την υποχρεωτική πληρωμή με κάρτα;
Οι αντιδράσεις των φορέων της αγοράς επικεντρώθηκαν κυρίως στη διαφορετική αντιμετώπιση των καταναλωτών ανάλογα με τον τρόπο πραγματοποίησης της αγοράς.
Με βάση την προτεινόμενη ρύθμιση, ένας πολίτης θα μπορούσε να επισκεφθεί ένα φυσικό κατάστημα και να αγοράσει ένα προϊόν αξίας 300 ευρώ πληρώνοντας με μετρητά.
Εάν, όμως, παρήγγελνε το ίδιο προϊόν από ηλεκτρονικό κατάστημα και επέλεγε παράδοση μέσω courier, θα ήταν υποχρεωμένος να χρησιμοποιήσει κάρτα ή άλλο ηλεκτρονικό μέσο.
Αυτή η διαφοροποίηση προκάλεσε αντιδράσεις, καθώς οι επιχειρήσεις υποστήριξαν ότι θα δημιουργούσε πρόσθετα εμπόδια στις ηλεκτρονικές αγορές, χωρίς να ισχύει αντίστοιχος περιορισμός στα φυσικά καταστήματα.
Παράλληλα, εκφράστηκαν ανησυχίες για τους καταναλωτές που δεν χρησιμοποιούν συστηματικά τραπεζικές κάρτες ή προτιμούν να πληρώνουν κατά την παραλαβή των προϊόντων τους.
Πόσοι καταναλωτές χρησιμοποιούν αντικαταβολή στις ηλεκτρονικές αγορές;
Η σημασία της αντικαταβολής για το ελληνικό ηλεκτρονικό εμπόριο αποτυπώνεται στα στοιχεία που παρουσίασαν εταιρείες ταχυμεταφορών κατά τη δημόσια διαβούλευση του πολυνομοσχεδίου.
Σύμφωνα με τα συγκεκριμένα στοιχεία, η αντικαταβολή αντιπροσωπεύει περισσότερο από το 40% των αγορών μέσω ηλεκτρονικών καταστημάτων.
Η ετήσια αξία των συναλλαγών που εξοφλούνται με αυτόν τον τρόπο εκτιμάται μεταξύ 3 και 5 δισ. ευρώ.
Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι περίπου το 70% έως 75% των συναλλαγών αντικαταβολής εξοφλείται με μετρητά.
Τα δεδομένα αυτά δείχνουν ότι, παρά την εξάπλωση των ηλεκτρονικών πληρωμών, σημαντικό μέρος των καταναλωτών εξακολουθεί να επιλέγει την εξόφληση κατά την παραλαβή.
Για τις εταιρείες courier, η υποχρεωτική μετάβαση σε ηλεκτρονικές πληρωμές θα απαιτούσε προσαρμογές στις διαδικασίες παράδοσης και είσπραξης, ενώ θα μπορούσε να επηρεάσει τη συμπεριφορά των πελατών.
Μπορεί ο καταναλωτής να επιλέξει μετρητά ή κάρτα κατά την παράδοση;
Μετά την απόσυρση των επίμαχων διατάξεων, οι καταναλωτές εξακολουθούν να μπορούν να επιλέγουν τον τρόπο εξόφλησης της παραγγελίας τους, μέσα στα όρια που προβλέπει η νομοθεσία.
Η πληρωμή μπορεί να πραγματοποιηθεί με μετρητά, με τραπεζική κάρτα ή με άλλο διαθέσιμο ηλεκτρονικό μέσο, εφόσον η συγκεκριμένη επιλογή υποστηρίζεται από την επιχείρηση και την εταιρεία ταχυμεταφορών.
Επομένως, όσοι πραγματοποιούν αγορές από ηλεκτρονικά καταστήματα θα πρέπει να ελέγχουν τις διαθέσιμες μεθόδους πληρωμής πριν ολοκληρώσουν την παραγγελία τους.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η αντικαταβολή με μετρητά δεν καταργείται. Για παραγγελίες κάτω των 500 ευρώ εξακολουθεί να επιτρέπεται, ενώ για αγορές αξίας 500 ευρώ και άνω παραμένει υποχρεωτική η χρήση ηλεκτρονικού μέσου πληρωμής.
Η απόσυρση της διάταξης διατηρεί, τουλάχιστον προς το παρόν, το υφιστάμενο καθεστώς στις παραδόσεις μέσω courier, σε μια αγορά όπου η αντικαταβολή εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους δημοφιλέστερους τρόπους εξόφλησης ηλεκτρονικών παραγγελιών.