Σχεδόν οκτώ στους δέκα Έλληνες δηλώνουν ότι η ενεργειακή ακρίβεια έχει μειώσει σημαντικά την αγοραστική τους δύναμη. Το 52% περιορίζει δαπάνες για τρόφιμα ή υγεία, το 41% μειώνει τη θέρμανση και ένας στους τρεις καταφεύγει στον δανεισμό, ζητά βοήθεια ή καθυστερεί την πληρωμή του ηλεκτρικού ρεύματος. Την ίδια ώρα, ο πληθωρισμός εκτοξεύθηκε στο 5,7% τον Οκτώβριο, δημιουργώντας πρόσθετη πίεση στα νοικοκυριά ενόψει του χειμώνα.
Η ακρίβεια δεν περιορίζεται πλέον στις ανατιμήσεις των προϊόντων στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Έχει μετατραπεί σε παράγοντα που καθορίζει τις καθημερινές επιλογές εκατομμυρίων πολιτών, από το τι θα αγοράσουν μέχρι πόσο θα θερμάνουν το σπίτι τους.
Τα στοιχεία της νέας έρευνας της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων αποτυπώνουν την πίεση που δέχονται τα ελληνικά νοικοκυριά. Οι περικοπές δεν αφορούν μόνο την ψυχαγωγία και τις διακοπές, αλλά επεκτείνονται σε βασικές ανάγκες, όπως η διατροφή, η υγειονομική περίθαλψη και η θέρμανση.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι η είσοδος στον χειμώνα συμπίπτει με μια νέα επιτάχυνση του πληθωρισμού, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο τις οικονομικές αντοχές των οικογενειών.
Το 52% περικόπτει τρόφιμα ή υγεία – Το 41% μειώνει τη θέρμανση
Σύμφωνα με την έρευνα της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, που δημοσιεύθηκε στις 5 Νοεμβρίου, το 78% των Ελλήνων δηλώνει ότι οι αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας έχουν περιορίσει σημαντικά την αγοραστική του δύναμη κατά τους τελευταίους δώδεκα μήνες.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση το αντίστοιχο ποσοστό διαμορφώνεται στο 60%.
Ακόμη πιο αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία για τις περικοπές:
Το 52% των ερωτηθέντων στην Ελλάδα δηλώνει ότι περιόρισε τις καθημερινές δαπάνες για τρόφιμα ή για την υγεία, έναντι 38% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παράλληλα, το 41% αναφέρει ότι μείωσε τη θέρμανση του σπιτιού του, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται στο 34%.
Πρόκειται για δύο ενδείξεις ότι η ενεργειακή επιβάρυνση επηρεάζει ευρύτερα το επίπεδο διαβίωσης.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε τον Αύγουστο του 2026, με τη συμμετοχή 1.000 πολιτών στην Ελλάδα και συνολικά 23.000 στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ένας στους τρεις δυσκολεύεται να πληρώσει το ρεύμα
Εξίσου ανησυχητικό είναι το εύρημα ότι το 33% των Ελλήνων αναγκάστηκε να δανειστεί χρήματα, να ζητήσει οικονομική βοήθεια ή να καθυστερήσει την εξόφληση λογαριασμού ηλεκτρικής ενέργειας.
Το αντίστοιχο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι 16%.
Η διαφορά αναδεικνύει το μέγεθος της οικονομικής πίεσης στην Ελλάδα.
Όταν ένα νοικοκυριό χρειάζεται βοήθεια για την πληρωμή του ηλεκτρικού ρεύματος, η συζήτηση δεν αφορά πλέον αποκλειστικά το ύψος των τιμολογίων. Αφορά και την επάρκεια του διαθέσιμου εισοδήματος.
Και αυτή είναι μια κρίσιμη διάσταση που δεν αποτυπώνεται πάντοτε στους γενικούς οικονομικούς δείκτες.
Πληθωρισμός 5,7% – Αύξηση 15,1% στη στέγαση
Τα ευρήματα της έρευνας αποκτούν μεγαλύτερη σημασία σε συνδυασμό με τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ.
Ο ετήσιος πληθωρισμός έφτασε τον Οκτώβριο στο 5,7%, από 5% τον Σεπτέμβριο και 3,8% τον Αύγουστο.
Οι μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφηκαν στη στέγαση, με 15,1%, και στις μεταφορές, με 13,8%.
Η ομάδα της στέγασης περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τα ενοίκια, την ηλεκτρική ενέργεια, το φυσικό αέριο και τα καύσιμα θέρμανσης.
Στα τρόφιμα η ετήσια αύξηση διαμορφώθηκε στο 2,1%, με ανατιμήσεις σε βασικά προϊόντα, όπως το ψωμί, το κρέας, τα τυριά και τα αυγά.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο πληθωρισμός δεν σημαίνει πως όλες οι τιμές αυξάνονται με τον ίδιο ρυθμό. Επιπλέον, η επιβράδυνσή του δεν συνεπάγεται επιστροφή στα προηγούμενα επίπεδα τιμών.
Για τα νοικοκυριά, άλλωστε, το κρίσιμο μέγεθος είναι πόσα χρήματα απομένουν μετά την κάλυψη των υποχρεωτικών δαπανών.
Περιορίζουν ακόμη και τις αναγκαίες μετακινήσεις
Η ακρίβεια επηρεάζει και τη δυνατότητα μετακίνησης. Το 74% των Ελλήνων δηλώνει ότι έχει αλλάξει τον τρόπο χρήσης του αυτοκινήτου του λόγω των αυξήσεων στις τιμές της ενέργειας.
Το 45% αναφέρει ότι περιόρισε μετακινήσεις ακόμη και για βασικές ανάγκες, όπως αγορές τροφίμων, ιατρικά ραντεβού και διεκπεραίωση υποθέσεων.
Επιπλέον, το 34% έχει στερηθεί εκδρομές, διακοπές ή επισκέψεις σε συγγενείς και φίλους.
Η ακρίβεια, επομένως, δεν περιορίζει μόνο την κατανάλωση. Επηρεάζει την κοινωνική ζωή και την πρόσβαση σε υπηρεσίες.
Το πολιτικό ερώτημα πριν από τον χειμώνα
Η κυβέρνηση προβάλλει τις αυξήσεις εισοδημάτων, τις φορολογικές παρεμβάσεις και τα μέτρα ενίσχυσης των νοικοκυριών ως εργαλεία αντιμετώπισης της ακρίβειας.
Το ερώτημα, ωστόσο, είναι κατά πόσο οι παρεμβάσεις αυτές αντισταθμίζουν τις πραγματικές επιβαρύνσεις, ιδιαίτερα για όσους διαθέτουν χαμηλά και μεσαία εισοδήματα.
Με τον πληθωρισμό να επιταχύνεται και σημαντικό μέρος των πολιτών να περιορίζει βασικές ανάγκες, η αποτελεσματικότητα των μέτρων θα κριθεί από τη μεταβολή της αγοραστικής δύναμης και το κόστος διαβίωσης.
Η αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, η ενίσχυση των ευάλωτων νοικοκυριών και η διαφάνεια στη διαμόρφωση των τιμών αποτελούν κρίσιμα ζητήματα για τους επόμενους μήνες.
Το βασικό ερώτημα του χειμώνα δεν είναι μόνο πόσο θα κοστίζει η θέρμανση. Είναι πόσα νοικοκυριά θα μπορούν να την πληρώσουν χωρίς να περιορίσουν το φαγητό, την υγεία ή άλλες στοιχειώδεις ανάγκες.