Η συζήτηση για το πόσο περισσότερο θα πρέπει να εργάζονται οι Ευρωπαίοι πριν βγουν στη σύνταξη επιστρέφει δυναμικά, καθώς το δημογραφικό πρόβλημα και η αύξηση του προσδόκιμου ζωής πιέζουν ολοένα περισσότερο τα ασφαλιστικά συστήματα.
Σε αρκετές χώρες έχουν ήδη νομοθετηθεί αυξήσεις των ηλικιακών ορίων, ενώ αλλού προετοιμάζονται νέες παρεμβάσεις. Ο ΟΟΣΑ εκτιμά ότι, με βάση την ισχύουσα νομοθεσία, το κανονικό όριο συνταξιοδότησης θα αυξηθεί σε περισσότερες από τις μισές χώρες του Οργανισμού για τις νεότερες γενιές εργαζομένων.
Η Ελλάδα, τουλάχιστον προς το παρόν, δεν ακολουθεί με νέα αύξηση. Το υπουργείο Εργασίας έχει ξεκαθαρίσει ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δεν δείχνουν προοπτική μεταβολής των ορίων για το 2027.
Η Ευρώπη ετοιμάζεται για περισσότερα χρόνια εργασίας
Το πρόβλημα είναι κοινό σχεδόν σε ολόκληρη την ήπειρο: οι Ευρωπαίοι ζουν περισσότερο, οι γεννήσεις περιορίζονται και η αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους επιδεινώνεται.
Αυτό υποχρεώνει τις κυβερνήσεις να αναζητούν τρόπους ώστε τα ασφαλιστικά συστήματα να μπορούν να χρηματοδοτούν τις συντάξεις των επόμενων δεκαετιών.
Πότε θα γίνουν οι πληρωμές για τις συντάξεις Σεπτεμβρίου
Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, ο μέσος κανονικός χρόνος συνταξιοδότησης για όσους αποχωρούσαν το 2024 ήταν 64,7 έτη για τους άνδρες και 63,9 για τις γυναίκες. Για όσους όμως εισέρχονται σήμερα στην αγορά εργασίας, τα αντίστοιχα όρια εκτιμάται ότι θα κινηθούν μελλοντικά στα 66,4 και 65,9 έτη.
Και σε ορισμένες χώρες η διαφορά θα είναι πολύ μεγαλύτερη.
Δανία, Εσθονία και Ιταλία πάνω από τα 70
Οι πλέον εντυπωσιακές μεταβολές αφορούν χώρες που έχουν συνδέσει άμεσα τη συνταξιοδότηση με την εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής.
Στη Δανία, ο ΟΟΣΑ υπολογίζει ότι, εφόσον εφαρμοστούν οι ήδη θεσπισμένοι μηχανισμοί, το κανονικό όριο μπορεί μακροπρόθεσμα να φτάσει ακόμη και τα 74 χρόνια, από 67 σήμερα.
Στην Εσθονία η αντίστοιχη προβολή οδηγεί στα 71 έτη, ενώ για την Ιταλία ο ΟΟΣΑ υπολογίζει μελλοντικό κανονικό όριο περίπου στα 70.
Αυξήσεις που συνδέονται με το προσδόκιμο προβλέπονται επίσης, μεταξύ άλλων, σε Φινλανδία, Ελλάδα, Ολλανδία, Πορτογαλία και Σουηδία, σε βάθος δεκαετιών. Πρόκειται, ωστόσο, για μακροπρόθεσμες προβολές και όχι για άμεσες αλλαγές από την επόμενη χρονιά.
Νέες αλλαγές ήδη σε Τσεχία και Σλοβενία
Σε άλλες χώρες οι αποφάσεις έχουν ήδη ληφθεί.
Η Τσεχία και η Σλοβενία νομοθέτησαν αύξηση του νόμιμου ορίου στα 67 έτη, με σταδιακή εφαρμογή τα επόμενα χρόνια. Στη Σλοβενία προβλέπεται παράλληλα αύξηση από τα 60 στα 62 του ορίου για συνταξιοδότηση χωρίς ποινή μετά από 40 χρόνια εισφορών.
Αντίστοιχα, στην Ισπανία η σταδιακή μεταρρύθμιση οδηγεί το γενικό όριο στα 67 χρόνια από το 2027, με εξαίρεση όσους διαθέτουν μεγάλο ασφαλιστικό χρόνο.
Η τάση επομένως είναι σαφής: περισσότερα χρόνια στην αγορά εργασίας και μεγαλύτερη σύνδεση της σύνταξης με το προσδόκιμο ζωής.
Τι ισχύει σήμερα στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, τα βασικά ηλικιακά όρια παραμένουν προς το παρόν αμετάβλητα.
Σύμφωνα με τον e-ΕΦΚΑ, πλήρης σύνταξη μπορεί να χορηγηθεί:
- στα 62 έτη με τουλάχιστον 40 χρόνια ασφάλισης, δηλαδή 12.000 ημέρες,
- στα 67 έτη με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης, δηλαδή 4.500 ημέρες.
Στα 62 μπορεί επίσης να χορηγηθεί μειωμένη σύνταξη με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης, όπου αυτό προβλέπεται από τους σχετικούς ασφαλιστικούς κανόνες.
Αυτή είναι η βασική εικόνα με την οποία θα συνεχίσουν να κινούνται οι ασφαλισμένοι το επόμενο διάστημα.
Γιατί δεν αλλάζουν τα όρια το 2027
Το ελληνικό σύστημα διαθέτει έναν μηχανισμό που προβλέπει ότι ανά τρία χρόνια εξετάζεται η εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής και αξιολογείται εάν απαιτείται μεταβολή των ηλικιακών ορίων.
Η υφυπουργός Εργασίας Άννα Ευθυμίου δήλωσε τον Φεβρουάριο του 2026 ότι με βάση τα διαθέσιμα απολογιστικά δεδομένα «δεν φαίνεται καμία προοπτική αύξησης των ορίων ηλικίας για το 2027».
Όπως εξήγησε, τα πραγματικά στοιχεία για την Ελλάδα δεν επιβεβαιώνουν μέχρι στιγμής τις αυξήσεις που εμφανίζονται σε ορισμένες μακροχρόνιες προβολές των ευρωπαϊκών Ageing Reports.
Έτσι, για τους ασφαλισμένους που βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση δεν υπάρχει σήμερα απόφαση για αύξηση των 62 ή των 67 ετών.
Το μεγάλο ερώτημα αφορά τις επόμενες γενιές
Η μεγαλύτερη αβεβαιότητα δεν αφορά τόσο όσους βρίσκονται σήμερα ένα ή δύο χρόνια πριν από τη σύνταξη, αλλά τους εργαζόμενους που έχουν μπροστά τους ακόμη δύο ή τρεις δεκαετίες ασφαλιστικού βίου.
Ο ΟΟΣΑ θεωρεί ότι η Ελλάδα ανήκει στις χώρες όπου, μακροπρόθεσμα, η σύνδεση με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερα ηλικιακά όρια για τις νεότερες γενιές.
Ταυτόχρονα, η δημογραφική πίεση παραμένει το μεγάλο στοίχημα. Η κυβέρνηση επιχειρεί να ενισχύσει τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού μέσω μεγαλύτερης απασχόλησης, περιορισμού της εισφοροδιαφυγής και ενίσχυσης της συμπληρωματικής και επαγγελματικής ασφάλισης. Το υπουργείο Εργασίας αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι 270.000 συνταξιούχοι έχουν επιστρέψει δηλωμένα στην εργασία μετά την αλλαγή του σχετικού πλαισίου.
Καμία άμεση αλλαγή, αλλά η συζήτηση δεν κλείνει
Το μήνυμα για την Ελλάδα επομένως έχει δύο όψεις.
Για το άμεσο μέλλον, οι ασφαλισμένοι δεν βρίσκονται αντιμέτωποι με νέο ηλικιακό όριο: το πλαίσιο των 62 ετών με 40 χρόνια ασφάλισης και των 67 ετών με τουλάχιστον 15 χρόνια παραμένει ενεργό.
Σε βάθος χρόνου, όμως, η μεγάλη ευρωπαϊκή συζήτηση δύσκολα θα αφήσει ανεπηρέαστη τη χώρα.
Καθώς η Ευρώπη γερνά και όλο και περισσότερα κράτη μετακινούν τη σύνταξη προς τα 67, τα 70 ή ακόμη υψηλότερα όρια για τις μελλοντικές γενιές, η Ελλάδα μπορεί να έχει κερδίσει χρόνο – αλλά το δημογραφικό ρολόι συνεχίζει να μετρά.