Το μήνυμα ότι η Ευρώπη καλείται να περάσει από τη διαπίστωση των κοινών προβλημάτων στη διαμόρφωση μιας συνεκτικής στρατηγικής και, κυρίως, στην ανάληψη κοινής δράσης, έστειλε ο Κυριάκος Πιερρακάκης κατά τη συζήτησή του με τον Ιταλό συγγραφέα Τζουλιάνο ντα Έμπολι, με θέμα «Η Ευρώπη στην εποχή της ισχύος: Ποιος θα διαμορφώσει το μέλλον της;».
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, ανέφερε πως σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξανόμενου ανταγωνισμού, υψηλότερου κόστους χρηματοδότησης και τεχνολογικών ανατροπών, η ευρωπαϊκή ισχύς δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη. Προϋποθέτει στοχευμένες επιλογές, αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων και μεγαλύτερη ικανότητα παραγωγής αποτελεσμάτων.
«Η Ευρώπη πρέπει να ανοίξει μια νέα εποχή προόδου», τόνισε, υπογραμμίζοντας ότι η ήπειρος χρειάζεται να υπερβεί τη λογική των μικρών, σταδιακών βημάτων. «Προσωπικά, δεν είμαι οπαδός αυτής της προσέγγισης. Πιστεύω στα μεγάλα άλματα και αυτό είναι που θέλουν οι πολίτες από εμάς», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Από την κοινή διάγνωση στις στρατηγικές επιλογές
Για τον πρόεδρο του Eurogroup, η ευρωπαϊκή συζήτηση για την ανταγωνιστικότητα και τη στρατηγική αυτονομία αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο μόνο εφόσον συνοδεύεται από συγκεκριμένες πολιτικές αποφάσεις. Η Ευρώπη πρέπει να επιλέξει σε ποιους τομείς θα επενδύσει, πού μπορεί να αναπτύξει συγκριτικά πλεονεκτήματα και πώς θα ενισχύσει τη θέση της απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.
Στην πολιτική δεν κάνουμε επιλογές. Γενικά τις αποφεύγουμε», σημείωσε «Αλλά αν δεν κάνεις επιλογές, αν επενδύεις σε όλα, δεν πετυχαίνεις τίποτα. Πρέπει να επιλέξουμε νικητές».
Η ευρωπαϊκή ανθεκτικότητα μετά την κρίση χρέους
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις αλλαγές που έχουν συντελεστεί στην ευρωπαϊκή οικονομική αρχιτεκτονική μετά την κρίση χρέους. Συγκρίνοντας τη σημερινή κατάσταση με το 2010, όταν η Ελλάδα βρέθηκε στο επίκεντρο της κρίσης, επισήμανε ότι τότε η Ευρώπη δεν διέθετε το αναγκαίο θεσμικό πλαίσιο για τη διαχείριση μιας τέτοιας αναταραχής.
Έκτοτε, η δημιουργία νέων μηχανισμών, όπως ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM), η ενίσχυση της κεφαλαιακής επάρκειας των τραπεζών και η διαμόρφωση ενός κοινού δημοσιονομικού πλαισίου έχουν ενισχύσει τις δυνατότητες αντιμετώπισης κρίσεων. Η πανδημία και ο πόλεμος στην Ουκρανία αποτέλεσαν, σύμφωνα με την ευρύτερη αποτίμησή του, δοκιμασίες μέσα από τις οποίες η Ευρωπαϊκή Ένωση απέδειξε ότι μπορεί να προσαρμόζεται, ακόμη και όταν οι αρχικές της υποδομές δεν επαρκούν.
Κάνοντας αναφορά στο ελληνικό παράδειγμα, ο Κυριάκος Πιερρακάκης επεσήμανε με νόημα ότι από τα 27 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μόλις πέντε εμφανίζουν πλεονάσματα, μεταξύ των οποίων η Δανία και τέσσερις χώρες που είχαν βρεθεί σε προγράμματα του ΔΝΤ την προηγούμενη δεκαετία. «Αυτό είναι ένα συλλογικό τραύμα που μετατράπηκε σε πολιτική», υπογράμμισε.
Η ανθεκτικότητα, ωστόσο, δεν αναιρεί τις αυξανόμενες πιέσεις. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούνται να χρηματοδοτήσουν περισσότερες προτεραιότητες, από την άμυνα έως τις αυξημένες κοινωνικές δαπάνες που συνδέονται με τη γήρανση του πληθυσμού, ενώ το ενεργειακό κόστος επιβαρύνει περαιτέρω την οικονομική δραστηριότητα.
Σε αυτό το περιβάλλον, η ανάγκη για καινοτόμες λύσεις γίνεται επιτακτική. «Πρέπει να σκεφτούμε καινοτόμα, να εξετάσουμε πώς θα κατευθύνουμε με τον βέλτιστο τρόπο τους οικονομικούς μας πόρους, πώς θα κάνουμε κάθε ευρώ να αποδίδει περισσότερο και πώς θα συντονιστούμε καλύτερα», τόνισε.
Για τον Κυριάκο Πιερρακάκη, το επόμενο βήμα για την Ευρώπη είναι να αξιοποιήσει την εμπειρία των διαδοχικών κρίσεων όχι μόνο για να ενισχύσει τους μηχανισμούς άμυνάς της, αλλά και για να διαμορφώσει ένα νέο αναπτυξιακό υπόδειγμα. Η ανθεκτικότητα είναι αναγκαία, αλλά δεν αρκεί. Χρειάζονται επενδύσεις, τεχνολογική πρόοδος, κοινωνική προστασία και σαφείς στρατηγικές επιλογές, ώστε η Ευρώπη να αποκτήσει μεγαλύτερη αυτονομία και ανταγωνιστικότητα.
Η αποτελεσματικότητα του κράτους ως απάντηση στην κοινωνική δυσαρέσκεια
Συνδέοντας τις οικονομικές, αλλά και τις τεχνολογικές αλλαγές που φέρνει η τεχνητή νοημοσύνη, με την πολιτική σταθερότητα, ο Έλληνας υπουργός αναφέρθηκε στην κοινωνική οργή και στις διαμαρτυρίες, με αφορμή και την εμπειρία της Γαλλίας. Καταδίκασε απερίφραστα τη βία, επιμένοντας ότι η αξιολόγηση των κυβερνήσεων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητά τους να βελτιώνουν την καθημερινότητα των πολιτών.
«Είναι το κατά πόσον παράγεις αποτελέσματα. Αυτό είναι που κάνει τελικά όλη τη διαφορά για κάθε πολίτη», ανέφερε, θέτοντας στο επίκεντρο την ποιότητα των υπηρεσιών υγείας και εκπαίδευσης, τη λειτουργία των δημόσιων οικονομικών και την ανταποδοτικότητα της φορολογίας.
Στο πλαίσιο αυτό, ανέδειξε την ψηφιοποίηση του κράτους ως παράδειγμα μιας μεταρρύθμισης που μπορεί να γίνει άμεσα αντιληπτή από τους πολίτες. Η μείωση της γραφειοκρατίας μέσω των ψηφιακών πλατφορμών, όπως σημείωσε, ενισχύει την αίσθηση ότι το κράτος λειτουργεί αποτελεσματικότερα και ότι οι δημόσιοι πόροι μετατρέπονται σε απτά αποτελέσματα.
Το ελληνικό παράδειγμα, επομένως, δεν περιορίζεται στη δημοσιονομική προσαρμογή. Συνδέεται και με την προσπάθεια αναβάθμισης της δημόσιας διοίκησης, αξιοποίησης της τεχνολογίας και ενίσχυσης της εμπιστοσύνης μεταξύ πολιτών και κράτους. Ο ίδιος υπογράμμισε, πάντως, ότι απαιτούνται περαιτέρω βελτιώσεις σε όλα τα πεδία δημόσιας πολιτικής.
Τζουλιάνο ντα Έμπολι: Η ελληνική ηγεσία ως ελπιδοφόρο ευρωπαϊκό παράδειγμα
Από την πλευρά του, ο Ιταλός συγγραφέας Τζουλιάνο ντα Έμπολι εξέφρασε τη δική του αισιοδοξία για την ικανότητα της Ευρώπης να προσαρμόζεται στις κρίσεις, συμφωνώντας με τον Κυριάκο Πιερρακάκη ότι έχει αποδειχθεί πιο ανθεκτική από ό,τι θα ανέμενε κανείς, ακόμη και όταν δεν διέθετε εξαρχής τα κατάλληλα εργαλεία αντιμετώπισής τους.
Αναφερόμενος στις πολιτικές προκλήσεις , υποστήριξε ότι το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο αποδείχθηκε τελικά ισχυρότερο από τις προσπάθειες αποδυνάμωσης των δημοκρατικών θεσμών. Παράλληλα, εκτίμησε ότι σημαντικό μέρος των Ευρωπαίων πολιτών στηρίζει την ευρωπαϊκή κατεύθυνση και περιμένει από τους πολιτικούς ηγέτες να την υπερασπιστούν.
Στο πλαίσιο αυτό, χαρακτήρισε τη σημερινή ελληνική πολιτική ηγεσία και κυβέρνηση «ένα από τα ελπιδοφόρα ευρωπαϊκά παραδείγματα», αναγνωρίζοντας στην ελληνική εμπειρία μια πολιτική στάση που, κατά την εκτίμησή του, μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση της μελλοντικής πορείας της Ευρώπης.