Τουλάχιστον 12 δισ. δολάρια επιπλέον αναμένεται να κοστίσουν οι ευρωπαϊκές εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) το 2026, σύμφωνα με τη Rystad Energy, λόγω της συνεχιζόμενης σύγκρουσης ΗΠΑ-Ιράν στα Στενά του Ορμούζ. Παράλληλα, η ναυλομεσιτική εταιρεία Poten & Partners εξετάζει το ενδεχόμενο η αντιπαράθεση να διαρκέσει χρόνια, διατηρώντας την αβεβαιότητα στις ενεργειακές μεταφορές, τις πιέσεις στους ναύλους των δεξαμενόπλοιων και τους κινδύνους για τα πληρώματα.
Στους υπολογισμούς της Rystad Energy, το παγκόσμιο κόστος εισαγωγών LNG αυξάνεται σε τουλάχιστον 256,3 δισ. δολάρια το 2026, έναντι 217,8 δισ. δολαρίων που προέβλεπαν οι προπολεμικές εκτιμήσεις. Η άνοδος αυτή αναμένεται παρά τη μείωση των εισαγόμενων ποσοτήτων κατά 60,7 εκατ. τόνους.
Πρόκειται για μοντελοποίηση που στηρίζεται στο σενάριο ότι οι παραδόσεις LNG από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δεν θα είναι διαθέσιμες από τον Μάρτιο έως το τέλος του έτους, εξαιτίας των συνεχιζόμενων επιθέσεων εναντίον εμπορικών πλοίων στην περιοχή.
Για την Ευρώπη προβλέπεται η μεγαλύτερη αύξηση κόστους, κατά τουλάχιστον 18%, παρότι η ζήτηση αναμένεται να υποχωρήσει κατά 24 εκατ. τόνους. Από τους 24,7 εκατ. τόνους καταριανού LNG που προορίζονταν για την ευρωπαϊκή αγορά πριν από τη σύγκρουση, εκτιμάται ότι θα χαθούν 20,6 εκατ. τόνοι.
Η έκθεση της Ευρώπης στην αγορά άμεσης παράδοσης
Την ευρωπαϊκή επιβάρυνση ενισχύει η εξάρτηση από την αγορά άμεσης παράδοσης, γνωστή ως spot, από την οποία προέρχεται περίπου το 65% των εισαγόμενων ποσοτήτων LNG. Σύμφωνα με τη Rystad Energy, η μέση τιμή του LNG στην Ευρώπη έχει αυξηθεί κατά 47%. Στην Ανατολική Ασία, αντίθετα, η αύξηση του συνολικού κόστους εισαγωγών περιορίζεται στο 9,7%.
Η διαφορά αποδίδεται κυρίως στον τρόπο με τον οποίο έχουν διαμορφωθεί οι συμβάσεις προμήθειας. Στην Ανατολική Ασία, το 82% των μακροχρόνιων συμβολαίων LNG συνδέεται με τις τιμές του πετρελαίου, περιορίζοντας την άμεση έκθεση στις έντονες διακυμάνσεις της αγοράς spot.
Ο Christoph Halser, ανώτερος αναλυτής Έρευνας Φυσικού Αερίου και LNG της Rystad Energy, επισημαίνει ότι η κρίση φέρνει στο προσκήνιο μια ουσιαστική αδυναμία της ενεργειακής ασφάλειας: η διαφοροποίηση των μηχανισμών τιμολόγησης δεν διασφαλίζει κατ’ ανάγκην ότι τα φορτία θα είναι διαθέσιμα. Όπως αναφέρει, οι εισαγωγείς χρειάζεται να αξιολογούν, πέρα από τον κίνδυνο ανατιμήσεων, την αξιοπιστία των διαδρομών μεταφοράς και τη δυνατότητα αναπλήρωσης των ποσοτήτων που χάνονται.
Η Poten εξετάζει το ενδεχόμενο πολυετούς αδιεξόδου
Στην ανάλυσή της με τίτλο «Neither Peace Nor War» («Ούτε ειρήνη ούτε πόλεμος»), η Poten & Partners εξετάζει μια παρατεταμένη αντιπαράθεση ΗΠΑ-Ιράν χωρίς οριστική διπλωματική λύση. Παρότι υπάρχουν προσδοκίες για συμφωνία μέσα στους επόμενους τρεις έως έξι μήνες, η εταιρεία δεν αποκλείει να διατηρηθεί το σημερινό αδιέξοδο για αρκετά χρόνια.
Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να περιλαμβάνει περιοδικές επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων, συνεχιζόμενες κυρώσεις, διαπραγματεύσεις χωρίς συνολική συμφωνία και προσωρινές διευθετήσεις ώστε να διατηρούνται οι πετρελαϊκές ροές.
Κατά την Poten, ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμένων αποτελεί κρίσιμο παράγοντα, καθώς έχει ουσιαστικά αναστείλει τις εξαγωγές αργού της Τεχεράνης και έχει περιορίσει μια βασική πηγή συναλλαγματικών εσόδων. Η εταιρεία εκτιμά ακόμη ότι το Ιράν φαίνεται να έχει εξαντλήσει τα αποθέματα πετρελαίου που διατηρούσε σε πλωτές αποθηκευτικές εγκαταστάσεις στην Ασία, κυρίως ανοικτά της Μαλαισίας.
Η Τεχεράνη εξακολουθεί να συνδέει την αποκατάσταση της ανεμπόδιστης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ με την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού, ενώ η στάση της Ουάσιγκτον παραμένει αβέβαιη. Σύμφωνα με την Poten, οι ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου στις ΗΠΑ ενδέχεται να επηρεάσουν τόσο τον χρόνο όσο και τη μορφή των επόμενων κινήσεων του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Η κατεύθυνση των αποφάσεών του, ωστόσο, δεν μπορεί να προβλεφθεί.
Οι εμπορικές ροές προσαρμόζονται, οι κίνδυνοι παραμένουν
Μια σύγκρουση μεγάλης διάρκειας δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι αγορές πετρελαίου και δεξαμενόπλοιων θα παραλύσουν, εκτιμά η Poten. Οι εμπορικές ροές έχουν ήδη προσαρμοστεί: δεξαμενόπλοια διασχίζουν τα Στενά του Ορμούζ μέσω διαδρόμου υπό αμερικανική προστασία, ενώ άλλα πλοία πραγματοποιούν μεταφορτώσεις φορτίων στον Κόλπο του Ομάν.
Η εταιρεία αναφέρει ότι οι εξαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή έχουν ανακάμψει σημαντικά τους τελευταίους μήνες, καθώς η αγορά αναζητεί εναλλακτικούς τρόπους να διατηρήσει την εμπορική δραστηριότητα. Οι επιχειρησιακές δυσκολίες, τα πρόσθετα κόστη και τα ασφάλιστρα κινδύνου παραμένουν, με αποτέλεσμα η συνέχιση της κρίσης να μπορεί να κρατήσει τους ναύλους των δεξαμενόπλοιων σε υψηλά επίπεδα.
Η Poten υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι τα αυξημένα έσοδα από ναύλους συνοδεύονται από σοβαρούς κινδύνους, ιδίως για τα πληρώματα που εργάζονται στην περιοχή. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO), έως τις 3 Νοεμβρίου 2026 είχαν καταγραφεί 128 επιβεβαιωμένα περιστατικά κατά πλοίων στα Στενά του Ορμούζ και στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, με 24 νεκρούς ναυτικούς.
Οι συνεχιζόμενες επιθέσεις σε εμπορικά πλοία αποτελούν σοβαρή απειλή για τους εργαζομένους που διατηρούν σε λειτουργία τις διεθνείς ενεργειακές μεταφορές εν μέσω της σύγκρουσης, τονίζει η Poten. Το ενδεχόμενο παράτασης της κρίσης συνδυάζει έτσι την επιβάρυνση του ενεργειακού εφοδιασμού και των οικονομιών που εξαρτώνται από εισαγωγές με συνθήκες που μπορούν να στηρίζουν υψηλούς ναύλους, αλλά με σημαντικό τίμημα για την ασφάλεια των πληρωμάτων και τη σταθερότητα του παγκόσμιου εμπορίου.