Μια Ελλάδα που πληρώνει δισεκατομμύρια για ενοίκια και δάνεια, αλλά ταυτόχρονα δαπανά τεράστια ποσά για ακίνητα και αυτοκίνητα, αποκαλύπτουν τα αναλυτικά στοιχεία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ).
Πίσω από τους αριθμούς των 6.896.253 φορολογικών δηλώσεων που υποβλήθηκαν το 2025, για τα εισοδήματα του 2024, ξεδιπλώνεται η οικονομική πραγματικότητα των ελληνικών νοικοκυριών, με σημαντικές διαφορές ως προς το εισόδημα, την ακίνητη περιουσία και τις καταναλωτικές δυνατότητες.
Από τη μία πλευρά, βρίσκονται όσοι διαθέτουν ιδιόκτητη κατοικία, αποκτούν πρόσθετα ακίνητα ή δηλώνουν δαπάνες για σκάφη αναψυχής και πισίνες. Από την άλλη, εκατομμύρια φορολογούμενοι καλούνται να καλύψουν τις ανάγκες στέγασης και να εξυπηρετήσουν στεγαστικά ή καταναλωτικά δάνεια.
Η εικόνα αυτή δεν αποδεικνύει από μόνη της το εύρος της οικονομικής ανισότητας, καθώς τα στοιχεία είναι συγκεντρωτικά. Αναδεικνύει, ωστόσο, τις διαφορετικές οικονομικές δυνατότητες και υποχρεώσεις που συνυπάρχουν στην ελληνική κοινωνία.
Στέγη: Η μεγάλη διαχωριστική γραμμή των νοικοκυριών
Το πρώτο στοιχείο που ξεχωρίζει αφορά την κατοικία. Στις φορολογικές δηλώσεις καταγράφηκαν 4.855.303 κύριες κατοικίες, από τις οποίες περίπου 2,95 εκατομμύρια αφορούν ιδιοκατοίκηση.
Στον αντίποδα, περίπου 1,9 εκατομμύρια κύριες κατοικίες εμφανίζονται ως μισθωμένες ή δωρεάν παραχωρημένες, ενώ δηλώθηκαν και 1.081.059 δευτερεύουσες κατοικίες, εξοχικές ή άλλης χρήσης.
Το οικονομικό αποτύπωμα της ενοικίασης είναι ιδιαίτερα μεγάλο. Οι φορολογούμενοι δήλωσαν ότι κατέβαλαν συνολικά 3,88 δισεκατομμύρια ευρώ για ενοίκια κύριας κατοικίας, με μέση ετήσια δαπάνη 2.531 ευρώ στις σχετικές καταχωρίσεις.
Το ποσό αυτό αντιστοιχεί περίπου σε 211 ευρώ τον μήνα. Πρόκειται, ωστόσο, για δηλωμένο στατιστικό μέσο όρο και όχι για αντιπροσωπευτική τιμή των σημερινών ενοικίων στην αγορά.
Πρόσθετη επιβάρυνση αποτελούν τα 271,2 εκατομμύρια ευρώ που δηλώθηκαν για φοιτητικά ενοίκια, επιβεβαιώνοντας ότι η στέγαση αφορά και οικογένειες που συντηρούν δεύτερο νοικοκυριό λόγω σπουδών.
Η άλλη όψη: 11,5 δισ. ευρώ για ακίνητα και 777,85 δισ. σε περιουσία
Την ώρα που ένα σημαντικό μέρος των νοικοκυριών πληρώνει ενοίκιο, άλλοι φορολογούμενοι εμφανίζουν μεγάλες δαπάνες για την απόκτηση ή κατασκευή ακινήτων.
Συγκεκριμένα, σε 139.220 φορολογικές δηλώσεις καταγράφηκαν συνολικές δαπάνες 11,50 δισ. ευρώ για αγορές, ανεγέρσεις ή τις σχετικές μισθώσεις ακινήτων που περιλαμβάνονται στους αντίστοιχους φορολογικούς κωδικούς.
Η μέση δαπάνη ανήλθε σε 82.635 ευρώ ανά δήλωση.
Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η συνολική αξία της ακίνητης περιουσίας. Σύμφωνα με τα εκκαθαριστικά του ΕΝΦΙΑ, η αντικειμενική αξία των ακινήτων στην Ελλάδα έφτασε το 2025 τα 777,85 δισεκατομμύρια ευρώ.
Πρόκειται για την αξία που προκύπτει από το φορολογικό σύστημα υπολογισμού των ακινήτων και όχι απαραίτητα για την πραγματική εμπορική τους αξία.
Οι αριθμοί αποτυπώνουν τη μεγάλη σημασία της ακίνητης περιουσίας για την ελληνική οικονομία, χωρίς όμως να δείχνουν πώς ακριβώς κατανέμεται αυτή η περιουσία μεταξύ των πολιτών.
Αυτοκίνητα, σκάφη και πισίνες: Τι καταγράφουν οι δηλώσεις
Η εικόνα της περιουσίας συμπληρώνεται από τα στοιχεία για τα οχήματα και τις υπόλοιπες δαπάνες διαβίωσης.
Συνολικά, 3.704.772 φορολογικές δηλώσεις περιλαμβάνουν τουλάχιστον ένα επιβατικό αυτοκίνητο.
Αναλυτικότερα, περίπου 2,34 εκατομμύρια δηλώσεις εμφανίζουν ένα ΙΧ, 934.000 δύο αυτοκίνητα και 333.000 τρία οχήματα. Σε σχεδόν 94.600 δηλώσεις υπάρχει και τέταρτη καταχώριση αυτοκινήτου.
Με βάση τα σχετικά πεδία του εντύπου Ε1, προκύπτουν συνολικά 5.631.199 καταχωρίσεις αυτοκινήτων ΙΧ και μεικτής χρήσης.
Για αγορές ή χρηματοδοτικές μισθώσεις οχημάτων δηλώθηκαν 3,54 δισεκατομμύρια ευρώ, σε 386.034 φορολογικές δηλώσεις, με τη μέση δαπάνη να φτάνει τα 9.175 ευρώ.
Στους κωδικούς που αφορούν τα τεκμήρια διαβίωσης καταγράφηκαν επίσης 19.462 εγγραφές για πισίνες, από τις οποίες 19.170 αφορούν εξωτερικές και 292 εσωτερικές.
Παράλληλα, εμφανίζονται 98.293 καταχωρίσεις στους κωδικούς κυρίων ή κατόχων σκαφών αναψυχής. Οι καταχωρίσεις αυτές δεν ισοδυναμούν κατ’ ανάγκη με ισάριθμα διαφορετικά σκάφη ή ιδιοκτήτες.
Οι δανειολήπτες πληρώνουν 6,44 δισ. ευρώ τον χρόνο
Μια ακόμη πλευρά της οικονομικής ζωής καταγράφεται στα δάνεια που εξυπηρετούν τα νοικοκυριά.
Σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, 1.645.109 φορολογούμενοι δήλωσαν δαπάνες για αποπληρωμή στεγαστικών ή καταναλωτικών δανείων.
Οι συνολικές ετήσιες δόσεις ανήλθαν σε 6,44 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ η μέση ετήσια επιβάρυνση διαμορφώθηκε στα 3.913 ευρώ ανά φορολογούμενο.
Πρακτικά, πρόκειται για περίπου 326 ευρώ τον μήνα κατά μέσο όρο, ποσό που αφορά την εξυπηρέτηση δανειακών υποχρεώσεων.
Το στοιχείο αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν εξετάζεται παράλληλα με τις δαπάνες στέγασης. Ενοίκια και δάνεια αποτελούν δύο διαφορετικές, αλλά συχνά ιδιαίτερα σημαντικές, οικονομικές υποχρεώσεις για τα ελληνικά νοικοκυριά.
Από πού προέρχονται τα εισοδήματα των Ελλήνων
Η μισθωτή εργασία και οι συντάξεις εξακολουθούν να αποτελούν τις σημαντικότερες πηγές δηλωθέντων εισοδημάτων.
Οι καθαροί μισθοί και τα ημερομίσθια ανήλθαν σε 51,01 δισεκατομμύρια ευρώ, με μέσο ετήσιο ποσό 13.255 ευρώ ανά σχετική καταχώριση.
Οι κύριες και επικουρικές συντάξεις ξεπέρασαν συνολικά τα 27,57 δισεκατομμύρια ευρώ. Από αυτά, 24,11 δισ. ευρώ αφορούν κύριες συντάξεις και 3,46 δισ. ευρώ επικουρικές.
Τα καθαρά κέρδη από επιχειρηματική δραστηριότητα ανήλθαν σε 7,25 δισ. ευρώ, με μέσο ποσό 15.013 ευρώ, ενώ τα καθαρά αγροτικά εισοδήματα έφτασαν τα 1,97 δισ. ευρώ.
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν και τα ακίνητα ως πηγή εισοδήματος, καθώς τα ακαθάριστα έσοδα από ενοίκια κατοικιών άγγιξαν τα 5,20 δισ. ευρώ.
Η σύγκριση των ποσών αναδεικνύει το βάρος της εργασίας και των συντάξεων στη διαμόρφωση των δηλωθέντων εισοδημάτων, αλλά και τη σημασία της ακίνητης περιουσίας ως πρόσθετης οικονομικής πηγής.
Καταθέσεις, κάρτες και ηλεκτρονικές πληρωμές
Στα τραπεζικά δεδομένα των φορολογικών δηλώσεων, περισσότεροι από 3,37 εκατομμύρια φορολογούμενοι εμφάνισαν εισοδήματα από τόκους καταθέσεων σε ελληνικές τράπεζες.
Το συνολικό ποσό των τόκων ανήλθε σε 1,058 δισεκατομμύρια ευρώ. Τα στοιχεία αυτά δεν αποκαλύπτουν, πάντως, το συνολικό ύψος των καταθέσεων ούτε τον τρόπο κατανομής τους.
Ακόμη μεγαλύτερο είναι το οικονομικό αποτύπωμα των ηλεκτρονικών συναλλαγών.
Συγκεκριμένα, 7.732.931 ΑΦΜ συνδέονται με ηλεκτρονικές δαπάνες συνολικού ύψους 65,65 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Ο αριθμός των ΑΦΜ δεν πρέπει να συγχέεται με εκείνον των φορολογικών δηλώσεων, καθώς σε μία κοινή δήλωση μπορούν να περιλαμβάνονται περισσότερα από ένα πρόσωπα.
Παιδιά, ιδιωτικά σχολεία και οικιακό προσωπικό
Τα στοιχεία της ΑΑΔΕ αποτυπώνουν επίσης τις οικογενειακές υποχρεώσεις και ορισμένες δαπάνες που συνδέονται με διαφορετικά επίπεδα εισοδημάτων.
Στις φορολογικές δηλώσεις καταγράφηκαν 2.012.132 εξαρτώμενα τέκνα, σε 1.242.203 σχετικές καταχωρίσεις.
Ο μέσος αριθμός ανήλθε σε 1,62 εξαρτώμενα παιδιά ανά καταχώριση, στοιχείο που αφορά αποκλειστικά τις συγκεκριμένες δηλώσεις και όχι το σύνολο των οικογενειών στη χώρα.
Για δίδακτρα ιδιωτικών σχολείων δηλώθηκαν 656,23 εκατομμύρια ευρώ, με τη μέση ετήσια δαπάνη να φτάνει τα 4.796 ευρώ.
Επιπλέον, οι δαπάνες για οικιακό προσωπικό, όπως οικιακούς βοηθούς, οδηγούς και δασκάλους, ανήλθαν σε 38,78 εκατομμύρια ευρώ.
Η Ελλάδα πίσω από τους αριθμούς
Η επεξεργασία των φορολογικών δηλώσεων προσφέρει μια εκτενή εικόνα για τον τρόπο με τον οποίο οι Έλληνες αποκτούν εισόδημα, στεγάζονται, καταναλώνουν και διαχειρίζονται την περιουσία τους.
Τα 3,88 δισ. ευρώ των ενοικίων, τα 6,44 δισ. ευρώ των δανείων και τα 11,50 δισ. ευρώ των δαπανών για ακίνητα είναι τρεις διαφορετικές όψεις της ίδιας οικονομίας.
Από τη μία βρίσκονται οι υποχρεώσεις που απορροφούν σημαντικό μέρος των εισοδημάτων. Από την άλλη, οι αγορές περιουσιακών στοιχείων και οι δαπάνες που φανερώνουν μεγαλύτερες οικονομικές δυνατότητες.
Η μεγάλη διαφορά, ωστόσο, βρίσκεται σε όσα δεν μπορούν να δείξουν οι συγκεντρωτικοί αριθμοί: Ποιος διαθέτει την περιουσία, ποιος επωμίζεται τα χρέη και πόσο εισόδημα απομένει τελικά σε κάθε νοικοκυριό μετά την κάλυψη των βασικών αναγκών του.
Αυτό είναι και το κεντρικό ερώτημα που αφήνει ανοιχτό η οικονομική ακτινογραφία της χώρας: Πώς κατανέμονται τα εισοδήματα και ο πλούτος σε μια κοινωνία όπου η ιδιοκτησία, ο δανεισμός και το κόστος στέγασης καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό την καθημερινότητα των πολιτών.