Αύξηση της έκπτωσης στον ΕΝΦΙΑ από το σημερινό 20% σε τουλάχιστον 50% για τις ασφαλισμένες κατοικίες πρότεινε ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ιδιοκτητών Ακινήτων (ΠΟΜΙΔΑ), Στράτος Παραδιάς. Εκτίμησε ότι το υφιστάμενο φορολογικό κίνητρο δεν αρκεί για να αυξηθούν ουσιαστικά τα ασφαλισμένα ακίνητα.
Παράλληλα, ο κ. Παραδιάς ανέφερε ότι η πρόταση της ΠΟΜΙΔΑ για υποχρεωτική ασφάλιση των πολυκατοικιών συγκαταλέγεται στα ζητήματα που εξετάζει η αρμόδια επιτροπή του υπουργείου Δικαιοσύνης, στο πλαίσιο της αναμόρφωσης του δικαίου της οριζόντιας ιδιοκτησίας.
Από την πλευρά του, ο Ιωάννης-Δημήτριος Παπαδημητρίου, αναπληρωτής οικονομικός διευθυντής της Viohalco SA, έθεσε τη διάσταση της επιχειρηματικής συνέχειας. Όπως επισήμανε, για μια μεγάλη βιομηχανία δεν αρκεί η ασφάλιση των εγκαταστάσεών της, αλλά απαιτείται να μπορεί να διατηρεί την παραγωγή της ακόμη και αν φυσική καταστροφή πλήξει κρίσιμο προμηθευτή της, στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό.
Οι παρεμβάσεις έγιναν σε ενημερωτική εκδήλωση της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιριών Ελλάδος με θέμα «Φυσικές καταστροφές – Χτίζοντας μια πιο ανθεκτική Ελλάδα».
Η έκπτωση του ΕΝΦΙΑ και η ασφαλιστική συνείδηση
Ο πρόεδρος της ΠΟΜΙΔΑ υπογράμμισε ότι ο βασικός λόγος ασφάλισης μιας κατοικίας πρέπει να είναι η δυνατότητα αποκατάστασης της περιουσίας μετά από καταστροφή και όχι η εξασφάλιση φορολογικής ελάφρυνσης. Κατά τον ίδιο, η αντίληψη αυτή δεν έχει εδραιωθεί στην ελληνική κοινωνία, με τη συζήτηση να επικεντρώνεται κυρίως στα φορολογικά κίνητρα.
Εκτίμησε ακόμη ότι μια ουσιαστική ελάφρυνση στον φόρο εισοδήματος από κάθε πηγή θα μπορούσε να αποδειχθεί αποτελεσματικότερη από τη μείωση του ΕΝΦΙΑ. Σε κάθε περίπτωση, χαρακτήρισε ανεπαρκή την έκπτωση 20% και υποστήριξε ότι πρέπει να αυξηθεί τουλάχιστον στο 50%, ώστε να υπάρξει αισθητή μεταβολή στην ασφαλιστική συμπεριφορά των ιδιοκτητών.
Σύμφωνα με τον κ. Παραδιά, η προσδοκία κρατικής αποζημίωσης ύστερα από φυσική καταστροφή αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα που δεν ευνοεί την ανάπτυξη ασφαλιστικής συνείδησης. Τόνισε ότι το κράτος δεν είναι ο φυσικός εγγυητής της ιδιωτικής ακίνητης περιουσίας και ότι η διαχρονική πρακτική οικονομικής ενίσχυσης των πληγέντων, σε βαθμό που κατά την εκτίμησή του δεν συναντάται με την ίδια μορφή σε άλλες χώρες, ενισχύει την πεποίθηση πως η ιδιωτική ασφάλιση δεν είναι απαραίτητη.
Η κρατική αρωγή, πρόσθεσε, δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη ούτε να υποκαθιστά την ασφαλιστική προστασία, την οποία χαρακτήρισε ως τη μόνη που διασφαλίζει την πλήρη αποκατάσταση της περιουσίας. Επισήμανε επίσης ότι αρκετοί πολίτες αντιμετωπίζουν το ασφάλιστρο ως ένα ακόμη «χαράτσι», αντίστοιχο με φορολογικές ή δημοτικές επιβαρύνσεις, ενώ η ιδιωτική ασφάλιση είναι, όπως είπε, το μοναδικό χρηματοοικονομικό εργαλείο που μπορεί να εξασφαλίσει τους αναγκαίους πόρους μετά από μεγάλη καταστροφή.
Αναφερόμενος στη διεθνή εμπειρία του ως προέδρου της Διεθνούς Ενώσεως Ιδιοκτητών Ακινήτων (UIPI), σημείωσε ότι σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές οργανώσεις ιδιοκτητών διαθέτουν ειδικά προγράμματα ασφάλισης κτιρίων για τα μέλη τους. Η εμπειρία αυτή, όπως ανέφερε, αποτέλεσε τη βάση για το αντίστοιχο πρόγραμμα της ΠΟΜΙΔΑ, το οποίο λειτουργεί από το 2004 με ατομικά ασφαλιστήρια ομαδοποιημένων χαρακτηριστικών και ευνοϊκότερους όρους για τα ασφαλιζόμενα μέλη. Κατά τον ίδιο, στα 22 έτη λειτουργίας του, το πρόγραμμα έχει συμβάλει ουσιαστικά στην αποκατάσταση σοβαρότατων ζημιών σε κτίρια μελών της Ομοσπονδίας.
Η πρόταση για υποχρεωτική ασφάλιση πολυκατοικιών
Ο κ. Παραδιάς γνωστοποίησε ότι το ζήτημα της υποχρεωτικής ασφάλισης πολυκατοικιών έχει τεθεί στην ηγεσία του υπουργείου Δικαιοσύνης. Η πρόταση περιλαμβάνεται σε όσες εξετάζει η ομάδα εργασίας για την αναμόρφωση του πλαισίου της οριζόντιας ιδιοκτησίας, το οποίο βασίζεται σε νομοθεσία του 1929.
Όπως ανέφερε, πολλοί, κυρίως παλαιότεροι, κανονισμοί πολυκατοικιών προβλέπουν ήδη την υποχρέωση του διαχειριστή να ασφαλίζει τους κοινόχρηστους χώρους, τα κοινά μέρη και τις εγκαταστάσεις του κτιρίου. Ωστόσο, η πρόβλεψη συχνά μένει ανεφάρμοστη, είτε από αδιαφορία είτε επειδή οι ιδιοκτήτες δεν επιθυμούν να αναλάβουν πρόσθετο κόστος.
Μια πυρκαγιά σε διαμέρισμα, εξήγησε, μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες όχι μόνο για τον ιδιοκτήτη του συγκεκριμένου χώρου, αλλά και για άλλες ιδιοκτησίες, καθώς και για τα κοινόχρηστα μέρη και τις εγκαταστάσεις της πολυκατοικίας. Αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη ενίσχυσης της αντισεισμικής προστασίας, εκφράζοντας προβληματισμό ότι, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων, δεν αποδίδεται, κατά την άποψή του, αντίστοιχη προτεραιότητα στη στατική επάρκειά τους.
Με χαρακτηριστική νομική διατύπωση, ο κ. Παραδιάς είπε ότι «ένας ιδιοκτήτης ανασφάλιστου κτιρίου είναι στην πραγματικότητα ιδιοκτήτης υπό αναβλητική αίρεση», καθώς σήμερα είναι δυσκολότατο, αν όχι αδύνατο, να ξαναχτιστεί με ίδια μέσα ένα κατεστραμμένο κτίριο.
Η ασφάλιση δεν ανακτά το χαμένο μερίδιο αγοράς
Ο Ιωάννης-Δημήτριος Παπαδημητρίου επισήμανε ότι οι φυσικές καταστροφές μπορούν να προκαλέσουν όχι μόνο υλικές ζημιές, αλλά και παρατεταμένη διακοπή της παραγωγής, με συνέπειες για τους εργαζομένους, την οικονομική δραστηριότητα και τα αποτελέσματα μιας επιχείρησης.
Η ασφαλιστική προστασία είναι απαραίτητη, τόνισε, αλλά δεν υποκαθιστά την πρόληψη. Η κάλυψη μπορεί να αποζημιώσει το οικονομικό αποτέλεσμα από την απώλεια παραγωγής στη διάρκεια διακοπής λειτουργίας, δεν μπορεί όμως να ανακτήσει για την επιχείρηση το μερίδιο αγοράς που ενδέχεται να χάσει όσο παραμένει εκτός λειτουργίας, ιδίως αν η αποκατάσταση διαρκέσει ένα ή δύο χρόνια.
Ο αναπληρωτής οικονομικός διευθυντής της Viohalco SA αναφέρθηκε και στην ανάγκη μεγαλύτερης σαφήνειας και καλύτερης κατανόησης των ασφαλιστικών συμβολαίων, κυρίως από μικρότερες επιχειρήσεις. Η έκταση και η πολυπλοκότητα των ασφαλιστηρίων, τα οποία συχνά περιλαμβάνουν εξειδικευμένους νομικούς και τεχνικούς όρους, μπορούν να δυσχεράνουν την πλήρη κατανόηση των καλύψεων. Κατά τον ίδιο, η απλούστερη παρουσίαση των όρων, η δυνατότητα σύγκρισης ασφαλιστικών προϊόντων και η ουσιαστική ενημέρωση για καλύψεις και εξαιρέσεις μπορούν να ενισχύσουν την ασφαλιστική συνείδηση και την αποτελεσματικότερη προστασία των επιχειρήσεων.
Κίνδυνοι από την εφοδιαστική αλυσίδα
Ο κ. Παπαδημητρίου στάθηκε στην εξάρτηση των μεγάλων βιομηχανιών από διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες. Σημαντικό μέρος των εξειδικευμένων ανταλλακτικών και υλικών που απαιτούνται για την παραγωγή προέρχεται από το εξωτερικό, καθώς η ελληνική βιομηχανική βάση δεν μπορεί να καλύψει το σύνολο των αναγκών αυτών.
Έτσι, ακόμη και μια βιομηχανία που δεν έχει υποστεί άμεσες ζημιές από φυσική καταστροφή μπορεί να επηρεαστεί σοβαρά εάν πληγεί κρίσιμος προμηθευτής της. Ένας προμηθευτής μπορεί να είναι πλήρως ασφαλισμένος και να λάβει αποζημίωση, αλλά να χρειαστεί πέντε έως οκτώ μήνες για να αποκαταστήσει τη λειτουργία του. Στο διάστημα αυτό, η επιχείρηση που εξαρτάται από εκείνον ενδέχεται να αντιμετωπίσει σοβαρά προβλήματα στην παραγωγή της.
Για τον λόγο αυτό αξιολογείται η ανθεκτικότητα των κρίσιμων προμηθευτών: κατά πόσο διαθέτουν δικά τους σχέδια αντιμετώπισης κινδύνων, πόσο γρήγορα μπορούν να επανέλθουν σε κανονική λειτουργία, αν έχουν εναλλακτικές εγκαταστάσεις και αν μπορούν να μεταφέρουν την παραγωγή τους αλλού σε περίπτωση πλημμύρας, πυρκαγιάς ή άλλου ακραίου φυσικού φαινομένου.
Ο κ. Παπαδημητρίου χαρακτήρισε θετική τη νομοθετική πρωτοβουλία για υποχρεωτική ασφάλιση επιχειρήσεων με ετήσιο κύκλο εργασιών άνω των 500.000 ευρώ. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι οι επιχειρήσεις πρέπει να κινηθούν πέρα από την τυπική συμμόρφωση με τις ασφαλιστικές υποχρεώσεις τους.
Στο επίκεντρο των δύο παρεμβάσεων βρέθηκε η ανάγκη η ασφαλιστική προστασία να συνδυάζεται με πρόληψη, κατανόηση των κινδύνων και προετοιμασία για την επόμενη ημέρα μιας καταστροφής. Για τους ιδιοκτήτες κατοικιών, το ζητούμενο είναι η αποκατάσταση της περιουσίας τους· για τις επιχειρήσεις, η εξασφάλιση όχι μόνο της αποζημίωσης αλλά και της δυνατότητας να συνεχίσουν να λειτουργούν.