Η μεγάλη εικόνα που αναδύεται από τις τελευταίες δημοσκοπήσεις δεν αποτυπώνεται στα ποσοστά των κομμάτων, αλλά στην οικονομική ασφυξία που βιώνουν τα ελληνικά νοικοκυριά. Πίσω από τους εκλογικούς συσχετισμούς και τις πολιτικές αναλύσεις ξεδιπλώνεται η σκληρή πραγματικότητα της ακρίβειας. Μισθοί που τελειώνουν πριν από τον μήνα, οικογένειες που δυσκολεύονται να γεμίσουν το καλάθι του σούπερ μάρκετ και πολίτες που αντικρίζουν τον χειμώνα με αγωνία για το πώς θα ανταποκριθούν στις βασικές τους υποχρεώσεις.
Ας μιλήσουμε με αριθμούς:
- Το 36% δηλώνει ότι τα χρήματα εξαντλούνται πριν ολοκληρωθεί ο μήνας,
- το 46% τα βγάζει πέρα οριακά και το
- 85% δεν βλέπει την ακρίβεια να υποχωρεί.
Πρόκειται για ευρήματα των δημοσκοπήσεων της εβδομάδας 12 – 16 Οκτωβρίου που, όταν διαβαστούν μαζί, σκιαγραφούν την ένταση της οικονομικής πίεσης που αισθάνονται οι πολίτες.
Οι δημοσκοπήσεις των Metron Analysis, Alco, Opinion Poll και Marc αυτής της εβδομάδας καταγράφουν κάτι που συχνά χάνεται μέσα στη συζήτηση για την πρόθεση ψήφου: Την ίδια τη φωνή της κοινωνίας. Τι μπορεί να αγοράσει, τι αναγκάζεται να περιορίσει, πόσο αντέχει οικονομικά και τι φοβάται για το αύριο. Γιατί πίσω από κάθε ποσοστό υπάρχει μια πραγματική ζωή, και πίσω από κάθε απάντηση μια καθημερινότητα που γίνεται ολοένα δυσκολότερη.
Metron Analysis: Για το 82% ο μήνας είναι μια δύσκολη οικονομική εξίσωση
Η δημοσκόπηση της Metron Analysis για το MEGA News 104,6 αποτυπώνει με τον πιο άμεσο τρόπο τη δυσκολία που αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά.
- Το 46% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι καταφέρνει να καλύψει οριακά τις μηνιαίες του ανάγκες.
- Για ένα ακόμη 36%, τα χρήματα τελειώνουν πριν από το τέλος του μήνα.
- Μόλις το 18% καταφέρνει να αποταμιεύσει.
Με άλλα λόγια, περισσότεροι από οκτώ στους δέκα πολίτες δεν έχουν ουσιαστικό οικονομικό περιθώριο. Για ορισμένους, ο μισθός καλύπτει ακριβώς τις υποχρεώσεις. Για άλλους, δεν επαρκεί ούτε γι’ αυτές.
Η διαφορά ανάμεσα στις δύο κατηγορίες είναι σημαντική, όμως το κοινό τους χαρακτηριστικό είναι η περιορισμένη οικονομική αντοχή. Ένα απρόβλεπτο έξοδο, ένας αυξημένος λογαριασμός ή μια νέα ανατίμηση μπορούν να ανατρέψουν τον προγραμματισμό ενός νοικοκυριού.
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η στάση των πολιτών απέναντι στο μέλλον. Το 70% εμφανίζεται απαισιόδοξο για τον χειμώνα, ενώ το 81% προβλέπει ότι οι τιμές των προϊόντων στα σούπερ μάρκετ θα αυξηθούν περαιτέρω.
Η απαισιοδοξία αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Οι πολίτες δεν περιγράφουν απλώς μια δύσκολη σημερινή κατάσταση. Δηλώνουν ότι δεν περιμένουν σύντομα να ανακουφιστούν.
Alco: Το 85% δεν βλέπει την ακρίβεια να υποχωρεί
Αντίστοιχα ανησυχητική είναι η εικόνα που καταγράφει η Alco στη δημοσκόπησή της για το Flash.gr, η οποία δημοσιεύθηκε την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, το 85% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι η ακρίβεια συνεχίζεται αμείωτη, ενώ μόλις το 10% διαπιστώνει αποκλιμάκωση των τιμών.
Το ποσοστό αποκτά μεγαλύτερη σημασία αν εξεταστεί σε συνδυασμό με τα στοιχεία της Metron Analysis. Η μία έρευνα καταγράφει την πραγματική δυσκολία κάλυψης των μηνιαίων αναγκών. Η άλλη αποτυπώνει την αίσθηση ότι η κατάσταση δεν βελτιώνεται. Και αυτή η αίσθηση δεν περιορίζεται στα σημερινά έξοδα.
Το 52% των ερωτηθέντων στην Alco εκτιμά ότι θα αντιμετωπίσει μεγαλύτερες οικονομικές δυσκολίες τον φετινό χειμώνα σε σχέση με τον προηγούμενο.
Η έναρξη της περιόδου θέρμανσης, οι ανατιμήσεις στα καύσιμα και οι αυξημένες ανάγκες κατανάλωσης ενέργειας δημιουργούν πρόσθετη πίεση σε οικογένειες που ήδη δυσκολεύονται με τις καθημερινές τους υποχρεώσεις.
Η σύγκλιση των δύο ερευνών είναι χαρακτηριστική: Η οικονομική ανασφάλεια δεν αφορά αποκλειστικά το ύψος των σημερινών τιμών. Αφορά και την προσδοκία ότι το κόστος ζωής θα συνεχίσει να επιβαρύνει τα νοικοκυριά.
Opinion Poll: Η ακρίβεια αναδεικνύεται στο σημαντικότερο πρόβλημα
Μια ακόμη πλευρά της κοινωνικής δυσαρέσκειας αποτυπώνεται στη δημοσκόπηση της Opinion Poll για το Action 24, που παρουσιάστηκε την Τρίτη 13 Οκτωβρίου.
- Το 59% των ερωτηθέντων αναφέρει την ακρίβεια ως ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα.
- Το 27,2% αναφέρεται στην οικονομία και την ανάπτυξη,
- ενώ το 21,2% επισημαίνει την ενεργειακή κρίση και το κόστος των καυσίμων.
Οι απαντήσεις αυτές δεν αφορούν απαραίτητα διακριτά προβλήματα. Η ακρίβεια στα τρόφιμα, οι αυξήσεις στην ενέργεια και η συνολική οικονομική κατάσταση συνδέονται άμεσα στην καθημερινότητα των πολιτών.
Για έναν εργαζόμενο που μετακινείται καθημερινά με αυτοκίνητο, το κόστος των καυσίμων αποτελεί μέρος του οικογενειακού προϋπολογισμού. Για μια οικογένεια που νοικιάζει σπίτι, το ενοίκιο είναι μια σταθερή υποχρέωση που πρέπει να καλυφθεί πριν από οποιαδήποτε άλλη δαπάνη.
Το γεγονός ότι η ακρίβεια συγκεντρώνει τόσο υψηλό ποσοστό στις απαντήσεις αποτυπώνει πόσο βαθιά έχει εισχωρήσει το πρόβλημα στην καθημερινή ζωή.
Δεν πρόκειται για μια αφηρημένη ανησυχία σχετικά με την οικονομία. Πρόκειται για το κόστος του σούπερ μάρκετ, του ηλεκτρικού ρεύματος, της μετακίνησης και της κατοικίας.
Marc: Οικονομικές δυσκολίες και δυσαρέσκεια για τα μέτρα
Στο ίδιο συμπέρασμα οδηγούν και τα ευρήματα της Marc για τον ΑΝΤ1, που παρουσιάστηκαν την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου.
- Το 35,6% των ερωτηθέντων χαρακτηρίζει δύσκολη ή πολύ δύσκολη την οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού του
- Ένα ακόμη 46,5% την περιγράφει ως μέτρια,
- ενώ περίπου το 17% δηλώνει ότι βρίσκεται σε άνετη ή πολύ άνετη οικονομική κατάσταση.
Οι αριθμοί της ΕΛΣΤΑΤ εξηγούν την πίεση στα νοικοκυριά
Οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν όσα αισθάνονται και αντιμετωπίζουν οι πολίτες. Τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής προσφέρουν την οικονομική εικόνα πίσω από αυτές τις απαντήσεις.
Τον Σεπτέμβριο του 2026, ο ετήσιος πληθωρισμός έφτασε στο 5%, από 3,8% τον Αύγουστο, με σημαντική συμβολή των ανατιμήσεων στην ενέργεια.
Στα βασικά είδη διατροφής, οι ετήσιες αυξήσεις διαμορφώθηκαν ως εξής:
- Μοσχαρίσιο κρέας: 12,3%
- Αρνί και κατσίκι: 9,7%
- Αλίπαστα ψάρια: 11,5%
- Αυγά: 6,6%
- Χοιρινό κρέας: 4,4%
- Ψωμί και άλλα προϊόντα αρτοποιίας: 2%
Ακόμη μεγαλύτερες είναι οι αυξήσεις σε ορισμένες ενεργειακές κατηγορίες. Σε ετήσια βάση, το φυσικό αέριο καταγράφει άνοδο 55,2%, το πετρέλαιο θέρμανσης 53,2%, το πετρέλαιο κίνησης 38,8%, η βενζίνη 22,5% και το ηλεκτρικό ρεύμα 15%.
Οι αυξήσεις αυτές δεν σημαίνουν ότι όλα τα προϊόντα ακριβαίνουν με τον ίδιο ρυθμό. Σε ορισμένες κατηγορίες καταγράφονται και μειώσεις. Ωστόσο, η συνολική επιβάρυνση παραμένει σημαντική, ιδιαίτερα όταν αφορά αγαθά που ένα νοικοκυριό δεν μπορεί να αποφύγει.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και η διαφορά ανάμεσα στις τιμές παραγωγού και στις τελικές τιμές καταναλωτή. Σε παράδειγμα που παρουσιάστηκε στο MEGA, φασόλια που διατίθενται από παραγωγούς προς 5,50 ευρώ φτάνουν στα καταστήματα έως και τα 14,52 ευρώ.
Η διαφορά είναι μεγάλη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποτελεί εξ ολοκλήρου κέρδος των ενδιάμεσων επιχειρήσεων, καθώς μεσολαβούν δαπάνες μεταφοράς, συσκευασίας, διανομής, λειτουργίας και φορολογίας.
Αναδεικνύει, όμως, την ανάγκη να εξετάζεται ολόκληρη η διαδρομή ενός προϊόντος μέχρι να φτάσει στο τραπέζι του καταναλωτή.
Τα μέτρα ανακούφισης και το ερώτημα της αποτελεσματικότητας
Η κυβέρνηση επιχειρεί να αντιμετωπίσει τις νέες πιέσεις με παρεμβάσεις στο ενεργειακό κόστος και πρωτοβουλίες για τη συγκράτηση των τιμών στην αγορά. Στο πλαίσιο των μέτρων που παρουσιάστηκαν αυτή την εβδομάδα προβλέπεται ενίσχυση για το πετρέλαιο θέρμανσης, το πετρέλαιο κίνησης και τη βενζίνη, ενώ έχουν ανακοινωθεί και πρόσθετες πρωτοβουλίες στήριξης των νοικοκυριών.
Σύμφωνα με όσα έχει γνωστοποιήσει ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, προβλέπεται επίσης επέκταση της συμφωνίας με την αγορά για τη συγκράτηση των τιμών στα σούπερ μάρκετ, ενώ εξετάζεται η ενεργοποίηση του εορταστικού καλαθιού ενόψει των Χριστουγέννων.
Το ζήτημα, ωστόσο, δεν εξαντλείται στις ανακοινώσεις. Η πραγματική αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων θα κριθεί από τη διάρκειά τους, την εφαρμογή τους και κυρίως από το αν μπορούν να περιορίσουν αισθητά την επιβάρυνση του οικογενειακού προϋπολογισμού.
Άλλωστε, η μείωση του ρυθμού αύξησης των τιμών, όταν επιτυγχάνεται, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι τιμές επιστρέφουν στα προηγούμενα επίπεδα. Ένα προϊόν μπορεί να ακριβαίνει πιο αργά και παρ’ όλα αυτά να παραμένει δυσπρόσιτο για ένα νοικοκυριό.
Το πραγματικό μήνυμα των δημοσκοπήσεων βρίσκεται έξω από την κάλπη
Αν διαβάσει κανείς τις τέσσερις τελευταίες δημοσκοπήσεις αποκλειστικά μέσα από το πρίσμα της πρόθεσης ψήφου, θα δει κόμματα, διαφορές ποσοστών, κέρδη και απώλειες.
Αν όμως σταθεί λίγο περισσότερο στις υπόλοιπες απαντήσεις, θα διαπιστώσει ότι:
- το 36% δηλώνει ότι τα χρήματα τελειώνουν πριν ολοκληρωθεί ο μήνας.
- Το 46% καταφέρνει οριακά να ανταποκριθεί στις ανάγκες του.
- Το 85% δεν βλέπει την ακρίβεια να υποχωρεί.
- Το 70% φοβάται ότι ο χειμώνας θα είναι δύσκολος.
Αυτοί οι αριθμοί περιγράφουν μια καθημερινότητα στην οποία οι επιλογές γίνονται ολοένα πιο περιορισμένες.
Κάποτε η συζήτηση για τον οικογενειακό προϋπολογισμό περιλάμβανε το ενδεχόμενο μιας μικρής αποταμίευσης, μιας αγοράς ή μιας εκδρομής. Σήμερα, για μεγάλο μέρος των νοικοκυριών, η αγωνία βρίσκεται πολύ πιο κοντά στις βασικές ανάγκες: Στο καθημερινό φαγητό, στο ενοίκιο, στο ρεύμα, στη θέρμανση.
Υπάρχει και κάτι ακόμη που αποκαλύπτουν οι έρευνες. Η δυσκολία του παρόντος συνοδεύεται από φόβο για το μέλλον. Και όταν η αβεβαιότητα γίνεται σταθερό χαρακτηριστικό της καθημερινότητας, επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι σχεδιάζουν τη ζωή τους, καταναλώνουν και αντιμετωπίζουν τις υποχρεώσεις τους.
Οι δημοσκοπήσεις δεν μπορούν από μόνες τους να μετρήσουν όλες τις πραγματικές διαστάσεις της οικονομικής στέρησης. Αποτυπώνουν, όμως, με σαφήνεια το πώς βιώνουν οι ίδιοι οι πολίτες την κατάσταση.