Σε αγώνα δρόμου έχει επιδοθεί η Εφορία, προκειμένου να ολοκληρώσει τους ελέγχους και να κοινοποιήσει φόρους και πρόστιμα για εκκρεμείς υποθέσεις που παραγράφονται στις 31 Δεκεμβρίου 2026. Στο επίκεντρο βρίσκονται υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος, αναδρομικών, ΦΠΑ, απλήρωτων τελών κυκλοφορίας και φορολογίας ακινήτων, ενώ νέα δεδομένα δημιουργεί απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας που περιορίζει τη δυνατότητα παράτασης της παραγραφής.
Η ΑΑΔΕ επιταχύνει τις διαδικασίες, καθώς από την 1η Ιανουαρίου 2027 θα χάσει, κατά κανόνα, το δικαίωμα καταλογισμού φόρων και προστίμων για τις υποθέσεις των οποίων συμπληρώνεται η προβλεπόμενη προθεσμία παραγραφής.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να αυξηθούν οι κοινοποιήσεις πράξεων προσδιορισμού φόρου, καθώς δεν αρκεί να έχει ολοκληρωθεί ένας έλεγχος ή να έχει εκδοθεί η σχετική πράξη. Για να διατηρήσει το Δημόσιο το δικαίωμα καταλογισμού, απαιτείται η έγκαιρη κοινοποίηση στον φορολογούμενο.
Ποιες φορολογικές υποθέσεις κινδυνεύουν με παραγραφή στις 31 Δεκεμβρίου
Η βασική προθεσμία παραγραφής των φορολογικών υποθέσεων είναι η πενταετία, με την επιφύλαξη ειδικών εξαιρέσεων που προβλέπει η νομοθεσία.
Αυτό σημαίνει ότι, όταν συμπληρωθεί ο νόμιμος χρόνος παραγραφής, η φορολογική διοίκηση δεν μπορεί πλέον να επιβάλει πρόσθετους φόρους και πρόστιμα για τη συγκεκριμένη υπόθεση.
Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί εξετάζουν εκκρεμότητες που σχετίζονται με αδήλωτα εισοδήματα, αναδρομικές αποδοχές, οφειλές ΦΠΑ, τέλη κυκλοφορίας και φορολογικές υποχρεώσεις από ακίνητη περιουσία.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η ημερομηνία κοινοποίησης της καταλογιστικής πράξης. Ακόμη και αν ο έλεγχος έχει ολοκληρωθεί πριν από την εκπνοή της προθεσμίας, η παραγραφή δεν αποτρέπεται εφόσον η πράξη δεν έχει κοινοποιηθεί εγκαίρως.
Τι αλλάζει με την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας;
Σημαντική εξέλιξη αποτελεί η απόφαση 1246/2026 του Συμβουλίου της Επικρατείας, την οποία αποδέχεται η ΑΑΔΕ με εγκύκλιο του διοικητή της, Γιώργου Πιτσιλή.
Σύμφωνα με τις διευκρινίσεις της φορολογικής διοίκησης, η απόφαση έκρινε αντισυνταγματική μεταβατική διάταξη που επέτρεπε την επέκταση της παραγραφής έως και στα δέκα χρόνια για συγκεκριμένες υποθέσεις φοροδιαφυγής.
Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει ελέγχους που αφορούν τις χρήσεις 2012 και 2013, καθώς και τα φορολογικά έτη 2014 έως 2017.
Για τις συγκεκριμένες περιπτώσεις, η ΑΑΔΕ αναγνωρίζει ότι έχει παραγραφεί το δικαίωμα κοινοποίησης νέων πράξεων διορθωτικού προσδιορισμού φόρου ή επιβολής προστίμων, όταν αυτό στηρίζεται στη δεκαετή παράταση που κρίθηκε αντισυνταγματική.
Πρόκειται για εξέλιξη που περιορίζει τη δυνατότητα του Δημοσίου να διεκδικήσει πρόσθετα ποσά από παλαιές φορολογικές υποθέσεις.
Ποιες υποθέσεις φοροδιαφυγής μπαίνουν στο αρχείο;
Η νέα εγκύκλιος αφορά συγκεκριμένες κατηγορίες φορολογικών παραβάσεων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται η έκδοση πλαστών ή εικονικών φορολογικών στοιχείων, η λήψη εικονικών τιμολογίων και η νόθευση φορολογικών παραστατικών.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται περιπτώσεις στις οποίες επιχειρήσεις ή επαγγελματίες είχαν καταχωρίσει στα λογιστικά τους βιβλία αγορές και δαπάνες που δεν πραγματοποιήθηκαν, χωρίς να έχουν εκδοθεί τα αντίστοιχα φορολογικά στοιχεία.
Για τις υποθέσεις των ετών 2012-2017 που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της απόφασης, δεν επιτρέπεται πλέον η κοινοποίηση νέων καταλογιστικών πράξεων με βάση τη συγκεκριμένη δεκαετή παράταση.
Κατά συνέπεια, οι σχετικοί έλεγχοι που βρίσκονται σε εξέλιξη και στηρίζονται αποκλειστικά σε αυτή τη δυνατότητα καταλογισμού οδηγούνται σε διακοπή, ενώ οι υποθέσεις αρχειοθετούνται ως προς το παραγεγραμμένο δικαίωμα της φορολογικής διοίκησης.
Τι συμβαίνει με τα πρόστιμα που έχουν ήδη πληρωθεί;
Η παραγραφή δεν συνεπάγεται αυτόματη επιστροφή χρημάτων στους φορολογούμενους.
Όπως διευκρινίζεται στην εγκύκλιο, φόροι και πρόστιμα που έχουν ήδη βεβαιωθεί ή καταβληθεί δεν διαγράφονται αυτοδικαίως, ακόμη και όταν αφορούν τις χρήσεις και τα φορολογικά έτη που καλύπτει η απόφαση του ΣτΕ.
Για να ακυρωθούν οι σχετικές επιβαρύνσεις, απαιτείται προηγούμενη ακύρωση ή τροποποίηση των καταλογιστικών πράξεων από τη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) ή τα αρμόδια διοικητικά δικαστήρια.
Επομένως, οι φορολογούμενοι που έχουν επιβαρυνθεί με ποσά για τις συγκεκριμένες υποθέσεις θα πρέπει να εξετάσουν τις διαθέσιμες διαδικασίες προσφυγής, λαμβάνοντας υπόψη τις νόμιμες προθεσμίες.
Η απόφαση για την παραγραφή του δικαιώματος καταλογισμού δεν ισοδυναμεί με αυτόματη ακύρωση κάθε φορολογικής πράξης που έχει εκδοθεί στο παρελθόν.
Τι ισχύει για τις ποινικές υποθέσεις φοροδιαφυγής;
Διαφορετική είναι η αντιμετώπιση των υποθέσεων που παρουσιάζουν ποινικό ενδιαφέρον.
Η παραγραφή του δικαιώματος της Εφορίας να κοινοποιήσει φορολογικές πράξεις δεν σημαίνει ότι παύει αυτομάτως κάθε ποινική διαδικασία για ενδεχόμενα εγκλήματα φοροδιαφυγής.
Σύμφωνα με την εγκύκλιο, όταν έχουν εκδοθεί οι σχετικές πράξεις φόρου ή προστίμων, οι προβλεπόμενες μηνυτήριες αναφορές υποβάλλονται χωρίς καθυστέρηση στον αρμόδιο εισαγγελέα.
Αυτό μπορεί να συμβεί ακόμη και όταν οι πράξεις έχουν εκδοθεί, αλλά δεν είναι πλέον δυνατή η κοινοποίησή τους λόγω παραγραφής. Στην περίπτωση αυτή πρέπει να αναφέρεται ρητά η αδυναμία κοινοποίησης.
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για υποθέσεις που συνδέονται με νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες.
Ειδικότερα, για φορολογικά έτη 2015 έως 2017 και υπό τις προϋποθέσεις που περιγράφονται στην εγκύκλιο, όταν υπάρχουν εικονικά φορολογικά στοιχεία για ανύπαρκτες συναλλαγές συνολικής αξίας άνω των 75.000 ευρώ, προβλέπεται η αποστολή αναφοράς στην Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες.
Η διαδικασία αφορά περιπτώσεις στις οποίες έχουν εκδοθεί και κοινοποιηθεί έως τις 8 Νοεμβρίου 2026 οι προβλεπόμενες οριστικές πράξεις και συντρέχουν οι υπόλοιπες νόμιμες προϋποθέσεις, μεταξύ των οποίων η μη καταβολή των καταλογισθέντων ποσών.
Ποιες προθεσμίες πρέπει να τηρήσει η Εφορία πριν από την παραγραφή;
Για τις υποθέσεις που πλησιάζουν στη λήξη της προθεσμίας παραγραφής, οι ελεγκτικές υπηρεσίες πρέπει να κινηθούν μέσα σε συγκεκριμένα χρονικά περιθώρια.
Στο πλαίσιο της διαδικασίας που περιγράφεται, ο φορολογούμενος διαθέτει 20 ημέρες για να διατυπώσει τις αντιρρήσεις του επί των ευρημάτων του ελέγχου και των ποσών που προκύπτουν.
Στη συνέχεια, η φορολογική αρχή καλείται να εξετάσει τα στοιχεία που υποβλήθηκαν και να προχωρήσει, εντός του προβλεπόμενου δεκαημέρου, στην οριστικοποίηση και κοινοποίηση της πράξης προσδιορισμού φόρου.
Για τις υποθέσεις που παραγράφονται στο τέλος του 2026, οι αναγκαίες ενέργειες πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου.
Το χρονικό περιθώριο είναι πλέον περιορισμένο, γεγονός που εξηγεί την κινητοποίηση των ελεγκτικών μηχανισμών.
Τι πρέπει να προσέξουν οι φορολογούμενοι έως το τέλος του 2026;
Οι φορολογούμενοι που έχουν εκκρεμείς υποθέσεις με την ΑΑΔΕ θα πρέπει να παρακολουθούν τις κοινοποιήσεις της φορολογικής διοίκησης και να ελέγχουν τις προθεσμίες που αναγράφονται στις σχετικές πράξεις.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στις περιπτώσεις παλαιών ελέγχων, καθώς η ημερομηνία έκδοσης μιας πράξης δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την ημερομηνία κοινοποίησής της.
Παράλληλα, όσοι έχουν ήδη επιβαρυνθεί με φόρους ή πρόστιμα για υποθέσεις των ετών 2012-2017 μπορούν να εξετάσουν, με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της περίπτωσής τους, εάν η απόφαση του ΣτΕ επηρεάζει τη νομιμότητα του καταλογισμού.
Το κρίσιμο ορόσημο παραμένει η 31η Δεκεμβρίου 2026. Μέχρι τότε η Εφορία πρέπει να έχει κοινοποιήσει τις απαιτούμενες πράξεις για όσες υποθέσεις παραγράφονται στο τέλος του έτους. Διαφορετικά, το Δημόσιο χάνει το δικαίωμα επιβολής των αντίστοιχων φόρων και προστίμων, εκτός εάν συντρέχει ειδική νόμιμη εξαίρεση.