Από την 1η Απριλίου 2026 ξεκινά η υποχρέωση για τον καθαρισμό οικοπέδων, με εκατοντάδες χιλιάδες ιδιοκτήτες σε όλη τη χώρα να καλούνται να συμμορφωθούν εντός συγκεκριμένου χρονικού πλαισίου, προκειμένου να αποφύγουν πρόστιμα και κυρώσεις. Η διαδικασία ολοκληρώνεται έως τις 31 Μαΐου, με πιθανή παράταση έως τις 15 Ιουνίου, ενώ η υποχρέωση δεν περιορίζεται σε έναν αρχικό καθαρισμό αλλά επεκτείνεται σε όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, δηλαδή από 1η Μαΐου έως 31 Οκτωβρίου.
Ποιους αφορά η υποχρέωση καθαρισμού οικοπέδων
Η υποχρέωση αφορά ιδιοκτήτες οικοπέδων τόσο εντός σχεδίου πόλης όσο και σε οικισμούς ή περιοχές κοντά σε κατοικίες. Στόχος είναι να περιοριστεί ο κίνδυνος εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιάς, ειδικά σε περιοχές με αυξημένη επικινδυνότητα.
Οι ιδιοκτήτες καλούνται να απομακρύνουν ξερά χόρτα, κλαδιά και εύφλεκτα υλικά, διασφαλίζοντας ότι το ακίνητό τους δεν αποτελεί εστία κινδύνου. Η υποχρέωση διατήρησης του οικοπέδου σε καθαρή κατάσταση ισχύει για όλη την αντιπυρική περίοδο και όχι μόνο κατά την αρχική προθεσμία.
Πότε λήγει η προθεσμία και τι αλλάζει το 2026
Η βασική προθεσμία για τον καθαρισμό και την υποβολή δήλωσης είναι έως τις 31 Μαΐου 2026, με το νέο πλαίσιο να προβλέπει δυνατότητα παράτασης έως τις 15 Ιουνίου.
Το 2026 σηματοδοτεί μια πιο αυστηρή εφαρμογή του μέτρου, καθώς η συμμόρφωση δεν κρίνεται μόνο από τον καθαρισμό, αλλά και από τη δήλωση του καθαρισμού στην ηλεκτρονική πλατφόρμα. Πρόκειται για ένα ενιαίο σύστημα που συνδέει καθαρισμό, δήλωση και ελέγχους.
Ενδεικτικό της έκτασης του μέτρου είναι ότι το 2025 υποβλήθηκαν 701.823 δηλώσεις, ενώ το 2024 είχαν φτάσει τις 833.722, δείχνοντας ότι αφορά πλέον ένα πολύ μεγάλο μέρος της ακίνητης περιουσίας στη χώρα.
Πώς γίνεται η δήλωση καθαρισμού
Η δήλωση πραγματοποιείται μέσω της πλατφόρμας akatharista.apps.gov.gr, με χρήση των προσωπικών κωδικών Taxisnet.
Ο ιδιοκτήτης επιλέγει το ακίνητο είτε μέσω αυτόματης άντλησης στοιχείων από την ΑΑΔΕ είτε με χειροκίνητη καταχώριση, δηλώνει ότι έχει πραγματοποιηθεί ο καθαρισμός σύμφωνα με τις προβλεπόμενες προδιαγραφές και ολοκληρώνει την υποβολή. Η δήλωση αποτελεί το βασικό αποδεικτικό σε περίπτωση ελέγχου.
Τι περιλαμβάνει ο καθαρισμός οικοπέδου
Ο καθαρισμός δεν είναι μια τυπική διαδικασία αποψίλωσης, αλλά μια ουσιαστική παρέμβαση πρόληψης. Περιλαμβάνει την απομάκρυνση ξηρής βλάστησης, κλαδιών και απορριμμάτων, την αποκοπή χαμηλής βλάστησης και τον καθαρισμό γύρω από περιφράξεις, δρόμους και κτίσματα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η απομάκρυνση της κομμένης βιομάζας από τον χώρο, καθώς η παραμονή της μπορεί να διατηρήσει υψηλό τον κίνδυνο πυρκαγιάς.
Ποια είναι τα πρόστιμα και οι κυρώσεις
Το νέο πλαίσιο εισάγει πιο σαφή και αυστηρή κλιμάκωση προστίμων. Για οικόπεδα που δεν έχουν καθαριστεί, το πρόστιμο ορίζεται σε 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ.
Σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης, το πρόστιμο ανέρχεται σε 500 ευρώ αν το οικόπεδο είναι ακαθάριστο, ενώ μειώνεται στα 100 ευρώ αν έχει καθαριστεί αλλά δεν έχει δηλωθεί.
Ιδιαίτερα αυστηρή είναι η πρόβλεψη για ψευδή δήλωση, καθώς το πρόστιμο μπορεί να φτάσει έως και 5.000 ευρώ, ενώ προβλέπεται ακόμη και ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών.
Παράλληλα, οι δήμοι έχουν τη δυνατότητα να προχωρούν σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό, καταλογίζοντας το σύνολο της δαπάνης στον ιδιοκτήτη, γεγονός που μπορεί να αυξήσει σημαντικά το τελικό κόστος.
Πώς θα γίνονται οι έλεγχοι
Οι έλεγχοι πραγματοποιούνται τόσο από τους δήμους όσο και από την Πυροσβεστική. Οι δήμοι αναλαμβάνουν την ενημέρωση των ιδιοκτητών, τη διενέργεια δειγματοληπτικών ελέγχων και την επιβολή κυρώσεων, ενώ μπορούν να παρεμβαίνουν και αυτεπάγγελτα.
Η Πυροσβεστική ενισχύει τον ρόλο της, παρεμβαίνοντας μετά από καταγγελίες και διενεργώντας ελέγχους. Η διασύνδεση της πλατφόρμας με τους ελεγκτικούς μηχανισμούς επιτρέπει πλέον πιο στοχευμένες διασταυρώσεις, οδηγώντας σε αυξημένη πιθανότητα εντοπισμού παραβάσεων.
Το μεγάλο στοίχημα της εφαρμογής
Παρά την αυστηροποίηση του πλαισίου, η επιτυχία του μέτρου θα κριθεί στην πράξη. Ζητήματα όπως ο εντοπισμός ιδιοκτητών, η διαχείριση της βιομάζας και η επάρκεια ελέγχων παραμένουν ανοιχτά.
Ωστόσο, το μήνυμα είναι σαφές: ο καθαρισμός οικοπέδων το 2026 δεν είναι απλώς μια υποχρέωση, αλλά κρίσιμος κρίκος στην αλυσίδα πρόληψης των πυρκαγιών, σε μια περίοδο όπου κάθε καθυστέρηση μπορεί να κοστίσει πολύ περισσότερο από ένα πρόστιμο.