Σφοδρές αντιδράσεις προκαλεί στους πρατηριούχους το ενδεχόμενο επαναφοράς πλαφόν στο περιθώριο κέρδους των πρατηρίων, στο πλαίσιο των μέτρων που εξετάζει η κυβέρνηση για τη συγκράτηση του κόστους του πετρελαίου θέρμανσης και γενικότερα των καυσίμων. Οι εκπρόσωποι του κλάδου χαρακτηρίζουν «κόκκινη γραμμή» οποιαδήποτε παρέμβαση που θα αφορά το δικό τους περιθώριο κέρδους και υποστηρίζουν ότι μια τέτοια ρύθμιση θα μπορούσε να οδηγήσει σε οικονομική ασφυξία, ιδιαίτερα για τα πρατήρια της περιφέρειας. Αντίθετα, ζητούν να υπάρξουν αυστηρότεροι έλεγχοι και παρεμβάσεις στα προηγούμενα στάδια της αλυσίδας, με αιχμή τα διυλιστήρια.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει της έναρξης της περιόδου διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης, καθώς η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει μέτρα με στόχο να περιοριστεί η επιβάρυνση των νοικοκυριών.
Το πλαφόν που προανήγγειλε ο πρωθυπουργός
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας στην ΕΡΤ, αναφέρθηκε στην επαναφορά του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, χωρίς ωστόσο να διευκρινίσει σε ποια ακριβώς στάδια της αγοράς θα εφαρμοστεί, ποιες επιχειρήσεις θα αφορά και σε ποιο ύψος θα καθοριστεί. Η αναφορά αυτή έχει προκαλέσει προβληματισμό στον κλάδο των πρατηριούχων, οι οποίοι ζητούν να αποσαφηνιστεί το περιεχόμενο της παρέμβασης πριν από την εφαρμογή οποιουδήποτε μέτρου.
Ο πρώην πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Πρατηριούχων και Εμπόρων Καυσίμων, Γιώργος Ασμάτογλου, υποστηρίζει ότι η επιβολή πλαφόν στα πρατήρια θα ήταν οικονομικά μη βιώσιμη για μεγάλο μέρος της αγοράς. Όπως αναφέρει, εφόσον περιοριστεί το περιθώριο κέρδους των πρατηρίων, αρκετές επιχειρήσεις —ιδίως στην περιφέρεια— δεν θα μπορούν να καλύψουν τα λειτουργικά τους έξοδα.
«Δεν είναι δυνατό να μπει πλαφόν στα κέρδη των βενζινάδικων», υποστηρίζει, προσθέτοντας ότι, κατά την άποψή του, οποιαδήποτε τέτοια παρέμβαση θα οδηγούσε σε διαδοχικά λουκέτα. Ο ίδιος ζητά να εξεταστεί αντίστοιχη παρέμβαση στα κέρδη των διυλιστηρίων.
«Γενναία» η παρέμβαση στο πετρέλαιο θέρμανσης, λένε οι πρατηριούχοι
Σε ό,τι αφορά τα μέτρα για το πετρέλαιο θέρμανσης, ο κ. Ασμάτογλου χαρακτηρίζει θετική και σημαντική την επιδότηση που έχει ανακοινωθεί, καθώς, όπως υποστηρίζει, μπορεί να περιορίσει την τελική επιβάρυνση για τους καταναλωτές. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει στην προοπτική η τιμή να διαμορφωθεί στην έναρξη και στο κλείσιμο της περιόδου έως τα 1,75 ευρώ το λίτρο, σημειώνοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα σήμαινε, κατά την εκτίμησή του, ότι μέρος του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης ουσιαστικά απορροφάται μέσω της επιδότησης.
«Είναι σωστό και αποτελεσματικό να δοθεί το επίδομα για το πετρέλαιο θέρμανσης οριζόντια, στην αντλία, ώστε να επωφεληθεί όλος ο κόσμος», αναφέρει. Παράλληλα, επισημαίνει ότι η αποτελεσματικότητα του μέτρου θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την πορεία των διεθνών τιμών και από το αν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις στην αγορά.
Υπενθυμίζει, μάλιστα, ότι πέρυσι το πετρέλαιο θέρμανσης ξεκίνησε περίπου από 1,10 ευρώ το λίτρο και στη συνέχεια πλησίασε τα 1,80 ευρώ, υποστηρίζοντας ότι η φετινή συγκυρία είναι ακόμη πιο δύσκολη.
Οι καταναλωτές ζητούν ελέγχους σε όλη την αλυσίδα
Από διαφορετική αφετηρία, αλλά με κοινή την ανάγκη για ουσιαστική μείωση του κόστους, το Κέντρο Προστασίας Καταναλωτών (ΚΕΠΚΑ) ζητά μεγαλύτερη διαφάνεια σε όλα τα στάδια της αγοράς καυσίμων. Ο πρόεδρος του ΚΕΠΚΑ, Νίκος Τσεμπερλίδης, υποστηρίζει ότι η αντιμετώπιση της ακρίβειας δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά σε επιδόματα, αλλά απαιτεί παρεμβάσεις στη λειτουργία ολόκληρης της αλυσίδας εμπορίας καυσίμων.
Όπως αναφέρει, απαιτείται μεγαλύτερη διαφάνεια τόσο στα έσοδα του Δημοσίου όσο και στο κόστος και τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον κλάδο. Ο ίδιος εκφράζει, παράλληλα, την αντίθεσή του σε μια πιθανή επιβολή πλαφόν στα πρατήρια, εκτιμώντας ότι ένα τέτοιο μέτρο θα μπορούσε να οδηγήσει σε μαζικά λουκέτα, ιδιαίτερα στην περιφέρεια.
Στο επίκεντρο τα διυλιστήρια και η διαμόρφωση των τιμών
Το ΚΕΠΚΑ θέτει στο επίκεντρο της συζήτησης τα διυλιστήρια και ζητά να ενταθούν οι έλεγχοι στον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται οι τιμές των καυσίμων. Ο κ. Τσεμπερλίδης υποστηρίζει ότι, σε μια περίοδο έντονης μεταβλητότητας στις διεθνείς αγορές, θα πρέπει να εξετάζεται κατά πόσο οι αυξήσεις που περνούν στην ελληνική αγορά αντανακλούν πραγματικές αυξήσεις του κόστους προμήθειας. Παράλληλα, ζητά να υπάρχει σαφής εικόνα για το κόστος αγοράς του πετρελαίου, την τιμή πώλησης των προϊόντων και τα περιθώρια κέρδους σε κάθε στάδιο της αλυσίδας.
Σύμφωνα με τη θέση που διατυπώνει, η κυβέρνηση θα πρέπει να προχωρήσει σε συγκρίσεις των τιμών που εφαρμόζονται στην Ελλάδα με εκείνες που ισχύουν σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές, ώστε να εντοπίζονται τυχόν σημαντικές αποκλίσεις.
«Χρειάζεται απόλυτη διαφάνεια στον τομέα των διυλιστηρίων», υποστηρίζει ο πρόεδρος του ΚΕΠΚΑ, ζητώντας να καταστεί σαφές πόσο αγοράζεται το αργό πετρέλαιο και σε ποια τιμή διατίθενται στη συνέχεια τα καύσιμα στην αγορά.
Τα μέτρα που προτείνει το ΚΕΠΚΑ
Με στόχο τη μείωση των τελικών τιμών για τους καταναλωτές, το ΚΕΠΚΑ θέτει μια σειρά από παρεμβάσεις στο τραπέζι.
Μεταξύ άλλων, ζητά:
- Μείωση των φορολογικών επιβαρύνσεων του Δημοσίου, ώστε να περιοριστεί η τελική τιμή που καταβάλλει ο καταναλωτής.
- Εντατικότερους ελέγχους στα διυλιστήρια, ιδιαίτερα σε περιόδους έντονης μεταβλητότητας της διεθνούς αγοράς.
- Έλεγχο της μετακύλισης των διεθνών αυξήσεων στις ελληνικές τιμές, ώστε να διαπιστώνεται εάν οι μεταβολές αντανακλούν το πραγματικό κόστος προμήθειας.
- Συγκρίσεις με τις τιμές άλλων ευρωπαϊκών χωρών, προκειμένου να εντοπίζονται πιθανές αποκλίσεις.
- Πλήρη διαφάνεια στην αλυσίδα εμπορίας, από την αγορά του αργού πετρελαίου έως την τελική τιμή στην αντλία.
Το μεγάλο στοίχημα για το πετρέλαιο θέρμανσης
Η συζήτηση για το πλαφόν έρχεται σε μια κρίσιμη χρονική συγκυρία, καθώς τα νοικοκυριά βρίσκονται αντιμέτωπα με το κόστος της θέρμανσης και την αβεβαιότητα που προκαλούν οι διεθνείς εξελίξεις στις ενεργειακές αγορές. Η κυβέρνηση επιχειρεί να περιορίσει την επιβάρυνση μέσω της επιδότησης στην αντλία και της ενίσχυσης για το πετρέλαιο θέρμανσης. Ωστόσο, η τελική τιμή που θα πληρώσει ο καταναλωτής δεν εξαρτάται μόνο από την κρατική παρέμβαση, αλλά και από την πορεία των διεθνών τιμών, τη συναλλαγματική ισοτιμία, τη φορολογία και τα περιθώρια σε κάθε στάδιο της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Το βασικό ζητούμενο, επομένως, είναι εάν τα μέτρα θα μπορέσουν να συγκρατήσουν ουσιαστικά την τελική τιμή χωρίς να δημιουργήσουν νέες πιέσεις στις επιχειρήσεις του κλάδου. Σε αυτό το πλαίσιο, η εφαρμογή οποιουδήποτε πλαφόν στο περιθώριο κέρδους αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα πλέον κρίσιμα σημεία της κυβερνητικής παρέμβασης, με τους πρατηριούχους να ζητούν να μην επιβαρυνθεί περαιτέρω το λειτουργικό κόστος τους και τις ενώσεις καταναλωτών να επιμένουν στην ανάγκη αυστηρότερων ελέγχων και μεγαλύτερης διαφάνειας σε ολόκληρη την αλυσίδα των καυσίμων.